Үлгі:Infobox
Giro d'Italia (Италия туры), сонымен қатар жай Giro (Джиро) есімімен белгілі, Италия өңірінде үш апта бойы Мамырда немесе Маусым басында өтетін ұзын қашықтықтағы кәсіпқой велошабадоздар жарысы. Ол Тур де Франстан кейінгі әлемдегі ең маңызды кезеңдік жарыстардың бірі. Соңғы Джиро жеңімпазы (2010) – Иван Бассо. 2011 жылғы нұсқасы Мамырдың 7-да басталып 29-да аяқталады.
Тарихы
Джиро Тур де Франсқа қарап шабыттанып, француз жарысы L'Auto-ның кең тарауына ат салысса, Емилио Самилло Костамагна (Emilio Camillo Costamagna), La Gazzetta dello Sport newspaper редакторы, өз басылымының атағын шығарғысы келген. Алғашқы Джиро 1909 жылы 13 Мамырда Миланда басталып барлығы 2,448 километрлiк 8 кезеңнен тұрды (1,521 миль). Луиджи Ганна бірінші жеңімпазы болды. Тур де Франс пен Велоспорттан Әлем Чемпионатымен бірге Джиро ди Италия Велоспорт Υштік Тәжін құрады. Тур де Франс пен Вуелтамен (Vuelta a España) қатар үш Гранд Турлардың бірі.
Жейделері
Жалпы есептегі Тур де Франс жеңімпазы Сары жейде киіп марапатталса (бастапқыдан L'Auto –ның Сары парақтарына сәйкес болу үшін), 1931 жылдан бастап Джироның жалпы жеңімпазы maglia rosa (күлгін), La Gazzetta dello Sport –тың үнжариясымен түстес, жейдемен марапатталады. "Таулар патшасы" maglia verde (жасыл жейде) киеді. Ұпайлар классификациясының көшбасшысы maglia ciclamino (mauve жейдесін) кисе, ең мықты жас велоспортшы maglia bianca (ақ жейде) киеді.

Италияндық Феличе Жимонди ең көп подиум жеңімпазы ретінде: жалпы 9 рет, 3 жеңіс, 2 екiшшi орын, және 4 үшінші орын алып рекорд ұстап тұр..
Ең көп жеңістер
Келесi шабандоздар ең көп ақтық жейделерді ұтқан:
Жалпы есеп (maglia rosa)
Maglia rosa, немесе күлгін жейде, бүкіл жарыс бойы әр кезең алдында сол мезетке дейін ең аз уақыты болған шабандоздар киген. Жейде иелері күннен күнге өзгеріп отырады, бірақ жейде киген адам үшін абырой мен назар көп берілетіндігінен әр команда жейлені өз иелігінен бермеуге тырысып бағады. Соңғы кезең аяғында жалпы уақыты ең аз велоспортшы Джиро жеңімпазы болып танылады. Бұл Тур де Франстағы Maillot Jaune қолданатын Сары жейдедегі жағдаймен де ұқсас.
- 5 жеңіс: Alfredo Binda (1925, 1927, 1928, 1929, 1933), Fausto Coppi (1940, 1947, 1949, 1952, 1953), Eddy Merckx (1968, 1970, 1972, 1973, 1974)
- 3 жеңіс: Giovanni Brunero (1921, 1922, 1926), Gino Bartali (1936, 1937, 1946), Fiorenzo Magni (1948, 1951, 1955), Bernard Hinault (1980, 1982, 1985), Felice Gimondi (1967, 1969, 1976)
Таулар патшасы (maglia verde)
Бүкіл Джиро бойынша әр таулы деген кезеңдердің ең биік төбесіне немесе алдын ала белгіленген орынға алғаш келген адамға ұпайлар беріледі. Берілетін ұпайлар саны әр кезеңнің дөңдігігіне, ұзындығына байланысты. Жасыл жейде әр кезең басында ең көп жоғары өрлеу ұпайы көп шабандозға беріледі. Джиро соңында ең көп өрлеу ұпайы бар спортшы өрлеу жарысының жеңімпазы танылады. Бұл Тур де Франстағы Polka dot jersey дегенмен бірдей.. 2007 жылы Леонардо Пиполи (Leonardo Piepoli) ұтқан.
- 7 жеңіс: Gino Bartali
- 4 жеңіс: José Manuel Fuente
- 3 жеңіс: Claudio Chiappucci, Claudio Bortolotto, Franco Bitossi, Fausto Coppi
Ұпай жарысы (maglia ciclamino)
Ұпайлар әр кезеңді бірінші аяқтаған немесе белгіленген жерге бірiншi жеткен шабандозға беріледi. Берілетiн ұпайлар мөлшері сол кезеңнің дөң сандарымен, дөңестіктерімен, ұзындықтарымен анықталатын қиындығына байланысты. Алғашқы келе жатқаннан кейінгі велошабандоздарға да ұпай берілед, ұпай саны әрқалай. Жейде әр кезең басындағы ең көп ұпайы бар адамға кигізіледі. Джиро соңында ең көп ұпай жинаған адам ұпай жарысының жеңімпазы саналады. Бұл жарысты көбінесе жалпы жарысты жеңу мүмкіндіктері аз маманды спринтерлер жеңедi. Бұл Тур де Франстағы жасыл, maillot vert, жейдедегімен бірдей. 2007 жеңімпазы Алессандро Петакки.
- 4 жеңіс: Francesco Moser, Giuseppe Saronni
- 3 жеңіс: Mario Cipollini, Roger De Vlaeminck, Johan Van der Velde
Жастар жарысы (maglia bianca)
Жастары 25-тен төмен жалпы есепте ең жоғары нәтиже көрсеткен спортшыға ақ жейде кигізіледі. 2007-де Энди Шлек жеңген.
Жалпы есеп жеңімпаздары
| Джиро | Жыл | Жеңімпаз | Ұлты | Командасы |
|---|---|---|---|---|
| 96 | 2013 | Винченсо Нибали | Астана | |
| 91 | 2008 | Alberto Contador | Астана | |
| 90 | 2007 | Danilo Di Luca | Liquigas | |
| 89 | 2006 | Ivan Basso | Team CSC | |
| 88 | 2005 | Paolo Savoldelli (2) | Discovery Channel | |
| 87 | 2004 | Damiano Cunego | Saeco | |
| 86 | 2003 | Gilberto Simoni (2) | Saeco | |
| 85 | 2002 | Paolo Savoldelli | Index-Alexia | |
| 84 | 2001 | Gilberto Simoni | Lampre-Daikin | |
| 83 | 2000 | Stefano Garzelli | Mercatone Uno | |
| 82 | 1999 | Ivan Gotti (2) | Polti | |
| 81 | 1998 | Marco Pantani | Mercatone Uno | |
| 80 | 1997 | Ivan Gotti | Saeco | |
| 79 | 1996 | Pavel Tonkov | Mapei-GB | |
| 78 | 1995 | Tony Rominger | Mapei-GB | |
| 77 | 1994 | Eugeni Berzin | Gewiss-Ballan | |
| 76 | 1993 | Miguel Indurain (2) | Banesto | |
| 75 | 1992 | Miguel Indurain | Banesto | |
| 74 | 1991 | Franco Chioccioli | Chateux D'Ax | |
| 73 | 1990 | Gianni Bugno | Gatorade | |
| 72 | 1989 | Laurent Fignon | Super U-Raleigh-Fiat | |
| 71 | 1988 | Andrew Hampsten | 7-Eleven | |
| 70 | 1987 | Stephen Roche | Carrera-Vagabond | |
| 69 | 1986 | Roberto Visentini | Carrera-Inoxpran | |
| 68 | 1985 | Bernard Hinault (3) | La Vie Claire | |
| 67 | 1984 | Francesco Moser | Gis-Tuc Lu | |
| 66 | 1983 | Giuseppe Saronni (2) | Del Tongo | |
| 65 | 1982 | Bernard Hinault (2) | Renault-Elf-Gitane | |
| 64 | 1981 | Giovanni Battaglin | Inoxpran | |
| 63 | 1980 | Bernard Hinault | Renault-Elf-Gitane | |
| 62 | 1979 | Giuseppe Saronni | Scic | |
| 61 | 1978 | Johan de Muynck | Bianchi-Faema | |
| 60 | 1977 | Michel Pollentier | Flandria-Velda | |
| 59 | 1976 | Felice Gimondi (3) | Bianchi-Campagnolo | |
| 58 | 1975 | Fausto Bertoglio | Jollyceramica | |
| 57 | 1974 | Eddy Merckx (5) | Molteni | |
| 56 | 1973 | Eddy Merckx (4) | Molteni | |
| 55 | 1972 | Eddy Merckx (3) | Molteni | |
| 54 | 1971 | Gösta Pettersson | Ferretti | |
| 53 | 1970 | Eddy Merckx (2) | Faema | |
| 52 | 1969 | Felice Gimondi (2) | Faema | |
| 51 | 1968 | Eddy Merckx | Faema | |
| 50 | 1967 | Felice Gimondi | Salvarani | |
| 49 | 1966 | Gianni Motta | Molteni | |
| 48 | 1965 | Vittorio Adorni | Salvarani | |
| 47 | 1964 | Jacques Anquetil (2) | St.Raphael | |
| 46 | 1963 | Franco Balmamion (2) | Carpano | |
| 45 | 1962 | Franco Balmamion | Carpano | |
| 44 | 1961 | Arnaldo Pambianco | Fides | |
| 43 | 1960 | Jacques Anquetil | Fynsec | |
| 42 | 1959 | Charly Gaul (2) | Emi G. S. | |
| 41 | 1958 | Ercole Baldini | Legnano | |
| 40 | 1957 | Gastone Nencini | Chlorodont | |
| 39 | 1956 | Charly Gaul | Faema-Guerra | |
| 38 | 1955 | Fiorenzo Magni (3) | Nivea-Fuchs | |
| 37 | 1954 | Carlo Clerici | Faema-Guerra | |
| 36 | 1953 | Fausto Coppi (5) | Bianchi-Pirelli | |
| 35 | 1952 | Fausto Coppi (4) | Bianchi-Pirelli | |
| 34 | 1951 | Fiorenzo Magni (2) | Ganna | |
| 33 | 1950 | Hugo Koblet | Guerra | |
| 32 | 1949 | Fausto Coppi (3) | Bianchi-Ursus | |
| 31 | 1948 | Fiorenzo Magni | Willier Triestina | |
| 30 | 1947 | Fausto Coppi (2) | Bianchi | |
| 29 | 1946 | Gino Bartali (3) | Legnano | |
| 1941 ден 1945 дейін тоқтатылған: II Дүниежүзілік соғыс | ||||
| 28 | 1940 | Fausto Coppi | Legnano | |
| 27 | 1939 | Giovanni Valetti (2) | France Sport-Wobler | |
| 26 | 1938 | Giovanni Valetti | Fresjus | |
| 25 | 1937 | Gino Bartali (2) | Legnano | |
| 24 | 1936 | Gino Bartali | Legnano | |
| 23 | 1935 | Vasco Bergamaschi | Maino-Girardengo | |
| 22 | 1934 | Learco Guerra | Maino-Clement | |
| 21 | 1933 | Alfredo Binda (5) | Legnano | |
| 20 | 1932 | Antonio Pesenti | Dei | |
| 19 | 1931 | Francesco Camusso | Gloria | |
| 18 | 1930 | Luigi Marchisio | Legnano | |
| 17 | 1929 | Alfredo Binda (4) | Legnano | |
| 16 | 1928 | Alfredo Binda (3) | Legnano | |
| 15 | 1927 | Alfredo Binda (2) | Legnano | |
| 14 | 1926 | Giovanni Brunero (3) | Legnano | |
| 13 | 1925 | Alfredo Binda | Legnano | |
| 12 | 1924 | Giuseppe Enrici | ||
| 11 | 1923 | Costante Girardengo | Maino | |
| 10 | 1922 | Giovanni Brunero (2) | Legnano | |
| 9 | 1921 | Giovanni Brunero | Legnano | |
| 8 | 1920 | Gaetano Belloni | Bianchi | |
| 7 | 1919 | Costante Girardengo | Stucchi | |
| 1915 ден 1918 дейін тоқтатылған: I Дүниежүзілік соғыс | ||||
| 6 | 1914 | Alfonso Calzolari | Stucchi | |
| 5 | 1913 | Carlo Oriani | Maino | |
| 4 | 1912 | Team Atala: Carlo Galetti (3), Giovanni Micheletto, Eberardo Pavesi | Team Atala | |
| 3 | 1911 | Carlo Galetti (2) | Bianchi | |
| 2 | 1910 | Carlo Galetti | Team Atala | |
| 1 | 1909 | Luigi Ganna | Team Atala | |
Елдер бойынша жеңістер
| # | Ел | Жеңістер |
|---|---|---|
| 1. | 65 | |
| 2. | 7 | |
| 3. | 6 | |
| 4. | 3 | |
| 5. | 2 | |
| 5. | 2 | |
| 5. | 2 | |
| 8. | 1 | |
| 8. | 1 | |
| 8. | 1 | |
Giro d'Italia кезеңдер жеңімпаздары
| Есімі | Елдер | Жеңістер | |
|---|---|---|---|
| 1 | Mario Cipollini | 42 | |
| 2 | Alfredo Binda | 41 | |
| 3 | Learco Guerra | 31 | |
| 4 | Costante Girardengo | 30 | |
| 5 | Eddy Merckx | 25 | |
| 6 | Alessandro Petacchi | 24 | |
| 6 | Giuseppe Saronni | 24 | |
| 8 | Francesco Moser | 23 | |
| 9 | Fausto Coppi | 22 | |
| 9 | Roger De Vlaeminck | 22 | |
| 11 | Franco Bitossi | 21 | |
| 12 | Giuseppe Olmo | 20 | |
| 12 | Miguel Poblet | 20 |
Мына ды қараңыз
- Тур де Франс
- Вуелта Испана
- UCI ProTour
Сiлтемелер
- 87th Giro d'Italia: a bit of History(html). dailypeloton.com. Тексерілді, 29 қазан 2007.
- Велоспорт жарысы туралы мақалалар бойынша параметрлер (ағымдағы оқиға) үлгілері
- UCI ProTour
- Веложарыстар
- Giro d'Italia