Исаму Акасаки

Исаму Акасаки
Туған күні	30 қаңтар 1929 (1929-01-30)
Туған жері	Тиран, Кагосима, Жапония
Қайтыс болған күні	1 сәуір 2021 (2021-04-01)(92 жас)
Қайтыс болған жері	Нагоя, Жапония
Жұмыс орны	Нагоя университеті Matsushita Electric Industrial Мэйдзё университеті (ағыл.)қаз.
Альма-матер	Киото университет
Марапаттары	Үлгі:Күн шығыс ордені Үлгі:Құрмет медалі (Жапония) Физика саласындағы Нобель сыйлығы (2014) Үлгі:Киото сыйлығы Киото сыйлығы (2009)

Исаму Акасаки (жапон. 赤崎 勇, 30 қаңтар 1929, Тиран — 2021 жылғы 1 сәуір, Нагоя) — жартылай өткізгіш материалтану және оптоэлектроника саласындағы жұмыстарымен танымал жапон ғалымы. Ол физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты және Жапония ғылым академиясының мүшесі (2014) болды. Ашық көк галлий нитридті жартылай өткізгіш жарық шығаратын диодтардың (1989) және кейіннен жоғары жарықтықтағы көк галлий нитридті жарық шығаратын диодтардың өнертапқышы.

Кагосима префектурасында туып-өскен, соғыс кезінде үйі қираған және АҚШ әуе шабуылында әрең дегенде ажалдан аман қалған. Ол 1952 жылы Киото университетін бітіріп, Кобе Когё компаниясында (қазіргі Denso Ten) қысқа уақыт жұмыс істеді. 1959 жылдан бастап Нагоя университетінде электроника саласында зерттеулер жүргізіп, 1964 жылы инженерия докторы дәрежесін алды. Содан кейін ол Мацушита Electric Industrial компаниясында жұмыс істеді, онда негізгі зерттеулер зертханасын және жартылай өткізгіштерді зерттеу бөлімін басқарды. 1981 жылдан бастап Нагоя университетінде электроника кафедрасының профессоры болды. 1992 жылдан бастап Мэйдзё университетінің жұмыс істеді, онда 1996 жылдан бастап жартылай өткізгіштерді зерттеу орталығының директоры болды. 2004 жылы Нагоя университеті оған құрметті профессор атағын берді; 2006 жылы оның атымен аталған Акасака институты осында ашылды .

1973 жылдан бастап ол көк жартылай өткізгіш жарықдиодтарды жасауға бағытталған толық көлемді зерттеулер жүргізіп келеді. Қызыл және жасыл жарықдиодтарды жасау технологиясы сол уақытқа дейін әзірленген болатын. Мәселе сапалы қажетті жартылай өткізгіш кристалдарды алу болды; ең танымал кандидаттар галлий нитриді және мырыш селениді болды, бірақ соңғысы онша тұрақты болмады. 1985 жылы Акасаки және оның әріптестері алюминий нитридінің буферлік қабатымен жабылған сапфир негізінде галлий нитрид кристалдарын өсіруді ұсыну арқылы табысқа жетті. 1989 жылы олар магний атомдарымен легирлеу галлий нитридінің кристалын әлдеқайда қарқынды жарқыл шығаруға қабілетті p-типті жартылай өткізгішке айналдыратынын көрсетті. Осы негізде алғашқы көк жарықдиодтар 1990 жылдардың басында жасалды.

• 1991 — «Тюнити» газетінің сыйлығы
• 1995 — Генрих Велкер алтын медалі
• 1996 — Күлгін ленталы медаль
• 1998 — Дәрежелік сыйлық
• 1998 — C&C сыйлығы
• 1999 — Медаль Гордона Мура
• 1999 — Торай ғылым және технология сыйлығы
• 2000 — Асахи сыйлығы
• 2002 — Күншығыс ордені
• 2002 — Фудзивара сыйлығы
• 2004 — Еңбек сіңірген мәдениет қайраткері
• 2008 — АҚШ Ұлттық инженерлік академиясының шетелдік мүшесі
• 2009 — Киото озық технологиялар сыйлығы
• 2011 — Мәдениет ордені
• 2011 — Эдисон медалі
• 2014 — Жапон ғылым академиясының Императорлық сыйлығы
• 2014 — Хироши Амано және Сюдзи Накамурамен бірлесіп физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты.
• 2015 — Чарльз Старк Дрейпер сыйлығы (жеңімпаздардың қатарында Шуджи Накамура мен Ник Холоняк та бар)
• 2021 — Инженерия саласындағы патшайым II Елизабет сыйлығы

• Нобель сыйлығының сайтындағы ақпарат (ағыл.). Тексерілді, 18 тамыз 2021.
• In Memoriam: Isamu Akasaki, 1929-2021 (ағыл.). Optical Society of America. (2021). Басты дереккөзінен 18 тамыз 2021. Тексерілді, 18 тамыз 2021.