Кавказ халықтары

Кавказ аймағының этнолингвистикалық картасы

Кавказ халықтары — Кавказ (Солтүстік және\не Оңтүстік) жерін мекен ететін әртүрлі этникалық халықтар. Бұл жерде 50-ден 62-ге дейін этникалық топтар өмір сүріп жатыр.

Кавказ тілдерінде сөйлейтін халықтар

Кавказ тілдері — Кавказдан тыс жерлерде таралған белгілі тілдік отбасылардың ешқайсысына кірмейтін Кавказ тілдерінің шартты атауы (мысалы, үндіеуропалық, Алтай). Кавказ тілдері әдетте екі топқа: солтүстік кавказ және картвел тілдеріне бөлінеді.

XIX ғасырдағы дәстүрлі киімдегі Солтүстік Кавказ халықтары. Хромолитограф

1856 жылы император II Александрдың таққа отыру рәсімінде болған Кавказ тайпаларының депутаттары

Солтүстік Кавказ тілдер тобының халықтары:
- Дағыстан халықтары
  - Дағыстандар
    - Аварлар
    - Агулдер
    - Андилер
    - Аршиндер
    - Ахвахтар
    - Багулаллар
    - Бежталилер
    - Ботлихтер
    - Будуклылар
    - Гинухтар
    - Годобериндер
    - Гунзибтер
    - Даргиндер
    - Тсезлер
    - Қайтақтар
    - Қараталар
    - Қырызлар
    - Құбашындар
    - Лактар
    - Лезгиндер
    - Рутулдар
    - Табасарандар
    - Тиндилер
    - Удиндер
    - Хваршындар
    - Киналылықтар
    - Чамалылар
    - Сахурлар
- Нах халықтары
  - Вайнахтар
    - Батстар
    - Ингуштар
    - Шешендер
      - Кистілер
- Абхаз-адығ халықтары
  - Абазиндер
  - Абхаздар
  - Адығтар
    - Адыгейлер
    - Кабардалар
    - Шеркестер
    - Шапсықтар
  - Убыхтар
Картвел халықтары:
- Грузиндер
  - Свандар
  - Мингрелдер
  - Лаздар
- Грузин яһудилері

Түркі тілдес халықтар

2010 жылғы санақ бойынша муниципалитеттердің Солтүстік Кавказдағы түркі халықтарының саны

*М. Микешин.* «Кавказ бен Кіші Азияның түрлері мен типтері». Солдан оңға қарай: Ван маңынан шыққан йезит-күрдтері, кабардиндер, шешендер, мұсылман-күрті. 1876

Алтай тілдік топтың түркі тармағына жататын, Кавказды мекендейтін халықтар:

Әзербайжандар
Малқарлар
Қарашайлар
Құмықтар
Ноғайлар
Кавказ түрікмендері
Ақысқа түріктері

Үндіеуропалық тілдерде сөйлейтін халықтар

Үндіеуропалық тілдер тобына жататын тілдерде сөйлейтін Кавказ халықтары:

Армян тобы
- Армяндар
Иран тобы
- Осетиндер
- Талыштар
- Күрдтер
  - Йезиттер
- Таттар
- Таулы яһудилер
Славян тобы
- Орыстар
  - Молокандар
  - Птишандар
- Украиндар
- Беларустар
Грек тобы
- Понтиялық гректер
Герман тобы
- Немістер

Семит тілдерінде сөйлейтін халықтар

Ассириялықтар — негізінен Арменияда (3 409 - 7000), Грузияда (3,3 мың) және Ресейдің оңтүстік облыстарында (11.084) тұрады.

Генетика

Y хромосома гаплогруппаларының Кавказдың лингвистикалық-географиялық аймақтарында таралуы

Аймақ	G2	J2	J1	R1b3	R1а1	1	Е1b1b1-М35	N	Т	I	О	Other
Бүкіл Кавказ	0,45	0,204	0,18	0,065	0,060	0,02	0,009	0,005	0,004	0,002	0,001	0
1.Батыс Кавказ	0,591	0,147	0,03	0,055	0,122	0,018	0,024	0,007	0,006	0	0	0
2.Орталық Кавказ	0,709	0,163	0,026	0,073	0,006	0,014	0,003	0,003	0,003	0	0	0
3.Шығыс Кавказдың Нах тобы	0,044	0,646	0,193	0,012	0,046	0,054	0	0,003	0	0,002	0	0
4.Шығыс Кавказдың Дағыстан тобы	0,058	0,25	0,716	0,106	0,063	0,008	0	0,006	0,005	0,007	0,006	0
Шығыс Кавказ (жиынтық)	0,052	0,301	0,484	0,064	0,056	0,027	0	0,005	0,003	0,005	0,003	0
Алдыңғы Азия	0,031	0,145	0,23	0,043	0,042	0,017	0,246	0,003	0	0,052	0,003	0,188
Еуропа	0,03	0,094	0,013	0,252	0,194	0,001	0,115	0,022	0,01	0,191	0,005	0,073