Осетин тілі (Ossetin language) — үндіеуропалық тілдер отбасының иран тармағының солтүстік шығыс иран тобына кіреді, тілдердің қопарылма (флективті) түріне жатады (агглютинация элементтері бар). Осетин тілі – Солтүстік Осетия-Алания Республикасының мемлекеттік тілі (орыс тілімен қатар) (Конституция 1994) және Оңтүстік Осетия Республикасының мемлекеттік тілі (грузин тілімен қатар) (Конституция 1992109 ).
| Осетин тілі | |
| Өз атауы: | Ossetin language |
|---|---|
| Елдер: | Ресей |
| Сөйлеушілер саны: | 344 907 (2020) |
| Классификация | |
| |
| Жазуы: | латын әліпбиі, кириллица |
| Тіл коды | |
| МЕСТ 7.75–97: | ост 524 |
| ISO 639-1: | oss |
| ISO 639-2: | — |
| ISO 639-3: | — |
| Тағы қараңыз: Жоба:Лингвистика | |
Референтті халық
Референтті халық: осетиндер; өз атауы – ирон, дигорон.
Географиялық таралуы
Осетиндер Солтүстік Осетия мен Оңтүстік Осетияның негізгі халқын құрайды. Сонымен қатар, осетиндердің едәуір бөлігі Қабарда-Балқарияда, Ставрополь және Краснодар өлкесінде, сондай-ақ Ресей Федерациясы мен ТМД-ның әртүрлі қалаларында тұрады. Ресей Федерациясынан тыс Түркияда, Грузияда және кейбір Батыс Еуропа елдерінде осетин диаспоралары бар.
Диалектісі
Оның бірнеше аумақтық үстеулері бар, олар 2 диалектіні құрайды - дигор (Батыс Солтүстік Осетия және Қабарда-Балкария) және ирон (Солтүстік Осетия мен Оңтүстік Осетияның қалған бөлігі). Түркиядағы мұсылман осетиндер сөйлейтін осетин тілінің варианты түрік тілінің әсерінен пайда болған бірқатар ерекшеліктерге ие.
Жазуы
Реформаланған кириллицаға негізделген осетин тілінің жазуы 1923 жылға дейін пайдаланылды, содан кейін латын тіліне аударылып, қайтадан орыс (кириллица) графикасының базасына қайтарылды (1938). 1938 жылы Оңтүстік Осетияда осетин тілі үшін қысқа уақыт ішінде грузин графикасы енгізілді. 1954 жылы орыс (кириллица) графикасына негізделген бірыңғай осетин жазуы қалпына келтірілді.
Қазіргі осетин әліпбиі:
| А а | Ӕ ӕ | Б б | В в | Г г | Гъ гъ | Д д | Дж дж | |
| Дз дз | Е е | Ё ё | Ж ж | З з | И и | Й й | К к | |
| Къ къ | Л л | М м | Н н | О о | П п | Пъ пъ | Р р | |
| С с | Т т | Тъ тъ | У у | Ф ф | Х х | Хъ хъ | Ц ц | |
| Цъ цъ | Ч ч | Чъ чъ | Ш ш | Щ щ | Ъ ъ | Ы ы | Ь ь | |
| Э э | Ю ю | Я я |