Петер Грюнберг

Петер Грюнберг
нем. Peter Andreas Grünberg
Туған күні	18 мамыр 1939 (1939-05-18)
Туған жері	Пльзень, Богемия және Моравия протектораты
Қайтыс болған күні	7 сәуір 2018 (2018-04-07)(78 жас)
Қайтыс болған жері	Юлих, Германия
Азаматтығы	Германия
Ғылыми аясы	физика
Марапаттары	Үлгі:ГФР алдындағы қызметі үшін Үлкен Крест кавалері Үлгі:Солтүстік Рейн-Вестфалия алдындағы қызметі үшін орден Физика саласындағы Нобель сыйлығы (2007)

Петер Андреас Грюнберг (нем. Peter Andreas Grünberg; 18 мамыр 1939, Пльзен, қазіргі Чехия — 7 сәуір 2018, Юлих, Германия ) — қатты дене физикасына маманданған неміс физигі. Танымал жаңалығы — алып магниторезистенция эффектісі (АМЭ), сол үшін ол 2007 жылы Нобель сыйлығына ие болды (Альбер Фертпен бөлісті).

Германияға көшкеннен кейін, Грюнберг ата-анасымен бірге Гессендегі Лаутербахта тұрды. 1959 жылы университетке түсу емтихандарын (Abitur) тапсырды. 1962 жылдан бастап Франкфурт университетінде және Дармштадт техникалық университетінде оқыды. 1966 жылдан 1969 жылға дейін Грюнберг профессор Штефан Хюффнердің «Кейбір сирек кездесетін жер гранаттарының спектроскопиялық зерттеулері» тақырыбында аспирантурасын бітіріп, 1969 жылы PhD дәрежесін алып, диссертациясын қорғады. Содан кейін ол Оттавадағы Карлтон университетінде үш жыл жұмыс істеді. 1972 жылдан бастап Юлих зерттеу орталығында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. 2004 жылы зейнетке шыққаннан бері Грюнберг Юлих қатты денелерді зерттеу институтының электрондық қасиеттер бөлімінде шақырылған ғалым болып жұмыс істеді.

Грюнберг жұқа қабықшалардың магниттік қасиеттерін зерттеген алғашқылардың бірі болды. Зерттеудің бұл саласы материалдардың спиндік қасиеттерін зерттейді және спинтроник деп аталады. Бұл зерттеудің нәтижелері жаңа, кішірек электрондық құрылғылардың жасалуына әкелді. 1986 жылы Грюнберг темір және хром қабаттарындағы антиферромагниттік байланысты ашты. 1987 жылдың соңында Грюнберг Альбер Фертпен бір мезгілде дерлік алып магниторезистенция әсерін ашты, бұл 1990 жылдардың соңында қатты диск жетектерінің сақтау сыйымдылығын айтарлықтай арттыруға мүмкіндік берді. 2007 жылдан бастап оқу/жазу тақырыптарының көпшілігінің жұмыс принципі осы әсерге негізделген. Патенттерді пайдалануға лицензиялар үшін төлемдер (DE 3.820.475 «Жұқа ферромагниттік қабаты бар магниттік өріс сенсорлары» патентінен бастап, өтінім күні 16.06.1988) Юлихтегі институттың банк шотына түседі және екі таңбалы миллиондарды құрайды.

• Жаңа материалдарға арналған халықаралық сыйлық (1994)
• Еврофизика сыйлығы (1997)
• Физика бойынша Вольф сыйлығы (2006/7)
• Физика бойынша Нобель сыйлығы (2007)
• Жапония сыйлығы (2007)

• Юлих зерттеу орталығының сайтындағы (Неміс тілінде)
• Грюнбергтің Phys. Rev. B журналындағы АМЭ сипаттайтын мақаласы. (Мақала тегін қолжетімді)
• П. А. Грюнберг . «Спин толқындарынан алып магниторезистенцияға дейін және одан да жоғары». Нобель дәрісі, Физика Успехи, 178-том, 12-шығарылым, 2008 жылғы желтоқсан.