«Рухани жаңғыру» — Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бағдарлама. Ол қоғамдық сананы жаңғыртуға, ұлттық мәдениет пен рухани құндылықтарды сақтау мен дамытуға, жаһандық бәсекеге қабілеттілікті арттыруға бағытталған. Бағдарлама Қазақстанның Тұңғыш Президенті — Нұрсұлтан Назарбаевтың 2017 жылғы 12 сәуірде жарияланған «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласы негізінде іске қосылды.
Бұл бағдарлама Қазақстанның үшінші жаңғыруының (экономикалық және саяси жаңғырудың) идеологиялық және рухани негізі болып табылады. Оның мақсаты — тәуелсіздік жылдарындағы жетістіктерді сақтай отырып, қоғамдық сананы жаңғырту арқылы «Мәңгілік Ел» идеясын жүзеге асыру және Қазақстанды әлемнің дамыған 30 елінің қатарына қосу.
Тарихы
2017 жылғы 12 сәуірде Нұрсұлтан Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласы жарияланды. Мақалада елдің үшінші жаңғыруы аясында қоғамдық сананы жаңғырту қажеттігі атап көрсетілді. Бағдарлама сол жылдың күзінде толық іске қосылды.
2017–2019 жылдары бағдарлама бойынша алғашқы жобалар іске асырылды: «Туған жер», «Қазақстанның қасиетті мекендері», «100 жаңа оқулық» және т.б. 2020 жылдан бастап бағдарлама жаңа кезеңге өтті — ұлттық жаңғыруға көшу. 2022–2024 жылдарға арналған «жол картасы» қабылданды.
Қазіргі уақытта (2026 жыл) бағдарлама ruh.kz ресми порталы арқылы жалғасуда. Ол өңірлік орталықтар мен мемлекеттік органдардың қатысуымен жүзеге асырылады.
Мақсаттары мен міндеттері
Бағдарламаның негізгі мақсаты — қазақстандықтардың рухани және мәдени құндылықтарын сақтау мен ұлғайту, жаһандану жағдайында ұлттық бірегейлікті сақтай отырып, қоғамдық сананы жаңғырту.
Негізгі міндеттері:
- Ұлттық патриотизмді күшейту;
- Білім мен ғылымның рөлін арттыру;
- Қоғамдық сананы ашық әрі прагматикалық ету;
- Ұлттық мәдени мұраны жаңғырту;
- Жастардың бәсекеге қабілеттілігін дамыту.
Негізгі бағыттары
Бағдарламада қоғамдық сананы жаңғыртудың алты негізгі бағыты айқындалған:
- Бәсекеге қабілеттілік — ұлттың жаһандық нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттыру.
- Прагматизм — ұлттық байлықты тиімді пайдалану, ысырапшылдыққа жол бермеу.
- Ұлттық бірегейлікті сақтау — дәстүр мен мәдениетті сақтай отырып, жаңғыру.
- Білімнің салтанат құруы — білімді құндылық ретінде насихаттау.
- Эволюциялық даму — революциялық емес, біртіндеп жаңғыру.
- Сананың ашықтығы — әлемдік озық тәжірибені қабылдау.
Арнайы жобалар
Бағдарлама аясында бірнеше ірі жобалар іске асырылды:
- «Туған жер» — туған өлкені дамыту, жергілікті тарих пен мәдениетті зерттеу, меценаттардың қатысуымен инфрақұрылымды жақсарту.
- «Қазақстанның қасиетті мекендері» (Сакральная география) — елдің рухани-мәдени нысандарын зерттеу және насихаттау.
- «100 жаңа оқулық» — әлемнің үздік 100 оқулығын қазақ тіліне аудару (философия, социология, психология, менеджмент және т.б. пәндер бойынша).
- «100 жаңа есім» — қазіргі Қазақстанның мақтанышы боларлық 100 тұлғаны анықтау.
- Қазақ тілінің латын графикасына көшу — тіл реформасының бір бөлігі ретінде қолдау.
- Басқа жобалар: «Еңбек — елдің мұраты», «Құқықтық мәдениет», «Үнем — қоғам қуаты» және т.б.
Нәтижелері
Бағдарлама республикалық және өңірлік деңгейде жүзеге асырылады. «Рухани жаңғыру» институты (қазіргі — Қазақстандық қоғамдық даму институты) үйлестіруші орган ретінде жұмыс істейді.
- Меценаттардың қатысуымен миллиардтаған теңге жиналды («Туған жер» жобасы бойынша).
- 100-ден астам оқулық аударылды және оқу үдерісіне енгізілді.
- Өңірлік тарихи-мәдени нысандар қалпына келтірілді.
- Халықаралық деңгейде (ЮНЕСКО-да) ұсынылды.
- Мемлекеттік саясат