Қаржылық қызметтер

Қаржылық қызметтер — қаржымен байланысты, қаржы институттары ұсынатын экономикалық қызметтер. Қаржылық қызметтер, әсіресе қаржылық басқару мен тұтынушылық қаржыландыруға қатысты, қызмет көрсету секторы қызметінің кең ауқымын қамтиды.

Қаржы индустриясы және қаржылық қызметтер индустриясы терминдері өздерінің ең кең таралған мағынасында нарық өтімділігін, тәуекел құралдарын және ірі қоғамдық компаниялар мен көпұлтты корпорацияларға брокерлік қызметтерді макроэкономикалық ауқымда ұсынатын, ішкі саясат пен халықаралық қатынастарға ықпал ететін коммерциялық банктерге қатысты қолданылады. Қаржы индустриясының үкіметтен тыс күші мен ауқымы көптеген индустрияланған Батыс экономикаларында, 2011 жылғы америкалық Occupy Wall Street азаматтық наразылық қозғалысынан көрінгендей, әлі де даулы мәселе болып табылады.

Қаржы институттарының түрлеріне несие одағы, банк, жинақ және несие қауымдастығы, сенімгерлік компания, құрылыс қоғамы, брокерлік фирма, төлем процессоры, брокердің көптеген түрлері және кейбір мемлекеттік демеушілік ететін кәсіпорындар жатады.

Қаржылық қызметтерге бухгалтерлік есеп, инвестициялық банк ісі, инвестицияларды басқару және жеке активтерді басқару жатады, ал қаржылық өнімдерге сақтандыру, несие карталары, ипотекалық несиелер және зейнетақы қорлары кіреді.

Тарихы

«Қаржылық қызметтер» термині АҚШ-та 1990 жылдардың соңындағы Грэмм-Лич-Блайли заңы нәтижесінде кеңірек қолданыла бастады. Бұл заң сол кездегі АҚШ қаржылық қызметтер индустриясында қызмет еткен әртүрлі компания түрлерінің бірігуіне мүмкіндік берді.

Компаниялардың әдетте бизнестің осы жаңа түріне қатысты екі түрлі тәсілі болады. Бірінші тәсіл — банктің жай ғана сақтандыру компаниясын немесе инвестициялық банкті сатып алып, сатып алынған фирманың бастапқы брендтерін сақтауы және өзінің табысын әртараптандыру мақсатында сатып алуды холдингтік компаниясына қосуы. АҚШ-тан тыс жерлерде (мысалы, Жапонияда) холдингтік компания құрамында қаржылық емес қызмет көрсету компанияларына рұқсат етіледі. Бұл жағдайда әрбір компания тәуелсіз болып көрінеді және өз клиенттері және т.б. болады. Екінші тәсілде банк жай ғана өзінің сақтандыру бөлімшесін немесе брокерлік бөлімшесін құрып, осы өнімдерді барлық қызметтерді бір компанияда біріктіруді ынталандыру арқылы өзінің қолданыстағы клиенттеріне сатуға тырысады.^{[дереккөзі?]}

Үкіметпен қарым-қатынасы

Қаржы секторы дәстүрлі түрде кең ауқымды экономикалық дағдарыс кезінде үкімет қолдауын алатын салалардың бірі болып табылады. Алайда мұндай қаржылай көмек басқа салаларға көрсетілетін көмекке қарағанда қоғам тарапынан азырақ қолдау табады.

Банктер

Коммерциялық банктік қызметтер

Коммерциялық банк — әдетте жай ғана банк деп аталатын мекеме. «Коммерциялық» термині оны инвестициялық банктен ажырату үшін қолданылады. Инвестициялық банк — қаржылық қызмет көрсету субъектісінің бір түрі, ол бизнеске тікелей несие берудің орнына, кәсіпорындарға басқа фирмалардан облигациялар (қарыз) немесе акционерлік капитал (меншікті капитал) түрінде қаражат тартуға көмектеседі.

Коммерциялық банктердің негізгі операцияларына мыналар жатады:

Қаражатты қауіпсіз сақтап, қажет болған жағдайда оны алуға мүмкіндік беру
Шоттарды төлеуге және төлемдердің басқа түрлерін пошта арқылы жіберуге мүмкіндік беретін чек кітапшаларын шығару
жеке несиелер, коммерциялық несиелер және ипотекалық несиелер беру (әдетте үй, мүлік немесе бизнес сатып алуға арналған несиелер)
несие карталарын шығару, несие карталары бойынша операцияларды өңдеу және шоттарды ұсыну
Чектердің орнына пайдалану үшін дебеттік карталарды шығару
Бөлімшелерде немесе банкоматтар (ATM) арқылы қаржылық операцияларды жүзеге асыруға мүмкіндік беру
Банктер арасында қаражатты сымсыз аударымдар және электрондық ақша аударымдары арқылы жіберу
Шоттар бойынша төлемдердің автоматты түрде жүзеге асырылуы үшін тұрақты төлем тапсырмалары мен тікелей дебеттерді жүзеге асыруға мүмкіндік беру
Клиенттің ағымдағы шотындағы ай сайынғы шығыс міндеттемелерін өтеу үшін банктің өз қаражатын уақытша беру жөніндегі овердрафт келісімдерін ұсыну.
Клиенттерге интернет арқылы өз шоттарын көруге және басқаруға мүмкіндік беретін интернет-банкинг жүйесін ұсыну.
Несие бойынша аванстарды ай сайын өтеуді қалайтын клиенттерге банктің өз қаражаты есебінен төлем карточкалары бойынша аванстар ұсыну.
Кассирлік чек немесе куәландырылған чек сияқты банктің өзі кепілдік беретін және клиент алдын ала төлейтін чекті ұсыну.
Қаржылық және басқа құжаттар бойынша нотариат қызметтерін көрсету.
Клиенттерден депозиттер қабылдау және оларға несие беру мүмкіндіктерін ұсыну.
Өзара қорлар сияқты инвестициялық өнімдерді сату.

АҚШ коммерциялық банктік қызметтер нарығы бойынша ең ірі ел болып табылады.^{[дереккөзі?]}

Инвестициялық банктік қызметтер

Қарыздық және үлестік капиталды жеке және мемлекеттік сектор субъектілері үшін капитал тарту мақсатында андеррайтингтеу.
Бірігу және жұтылу – Компанияларға бірігу немесе жұтылу кезінде андеррайтинг және кеңес беру бойынша жұмыс жүргізу.
Құрылымдық қаржы – Қаржылық қажеттіліктері күрделірек жоғары табысты жеке тұлғалар мен мекемелер үшін күрделі (әдетте туынды) өнімдерді әзірлеу.
Қайта құрылымдау – Компанияларды қаржылық тұрғыдан қайта ұйымдастыруға көмектесу.
Инвестицияларды басқару – Клиенттердің белгіленген инвестициялық мақсаттарына қол жеткізу үшін активтерді (мысалы, жылжымайтын мүлікті) басқару.
Бағалы қағаздарды зерттеу – Трейдерлеріне және клиенттеріне көмек көрсету, сондай-ақ нақты бағалы қағаздар мен салалар бойынша жария ұстанымды сақтау үшін өзінің арнайы бөлімін ұстау.
Брокерлік қызметтер – Клиенттердің атынан бағалы қағаздарды сатып алу және сату (кейде қаржылық кеңес беруді де қамтуы мүмкін).
Прайм-брокерлік – Хедж-қорлардың қажеттіліктеріне арнайы қызмет көрсетуге арналған брокерлік қызметтердің эксклюзивті кешенді түрі.
Жеке банкинг – Жеке банктер тек жоғары таза капиталға ие жеке тұлғаларға банктік қызмет көрсетеді. Көптеген қаржылық қызметтер фирмалары жеке банкинг қызметіне сәйкес келу үшін жеке тұлғадан немесе отбасынан белгілі бір ең төменгі таза капитал мөлшеріне ие болуды талап етеді.

Нью-Йорк қаласы мен Лондон инвестициялық банктік қызметтердің ең ірі орталықтары болып табылады. Нью-Йоркте инвестициялық банкингте АҚШ-тың ішкі бизнесі басым болса, Лондонда халықаралық бизнес пен сауда инвестициялық банкинг қызметінің елеулі бөлігін құрайды.

Валюта айырбастау қызметтері

FX немесе валюта айырбастау қызметтерін әлем бойынша көптеген банктер мен мамандандырылған валюта айырбастау брокерлері ұсынады. Валюта айырбастау қызметтеріне мыналар жатады:

Валюта айырбастау – клиенттер шетел валютасының банкноттарын сатып ала және сата алатын қызмет.
Банк аударымы – клиенттер қаражатты шетелдегі халықаралық банктерге жібере алатын қызмет.
Ақша аударымы – еңбек мигранттары болып табылатын клиенттер өз елдеріне ақша жіберетін қызмет.

Лондон әлемдік валютамен жасалатын жаһандық операциялардың 36,7%-ын 2009 жылы жүзеге асырды — орташа күндік айналымы 1,85 триллион АҚШ долларын құрады; Лондонда Нью-Йоркке қарағанда АҚШ доллары көбірек, ал еуролар Еуропадағы барлық басқа қалаларда жасалған операцияларды қосқаннан да көбірек саудаланды.

Инвестициялық қызметтер

Ұжымдық инвестициялық қор – инвесторлар өз қаражатын ортақ, белгіленген инвестициялық мақсатына негізделе отырып, түрлі бағалы қағаздарға қайта инвестициялайтын қорға сала алатындай инвестициялық пул ретінде әрекет ететін қор.
Инвестициялық кеңес беру кеңселері – клиенттерге қаржылық жоспарлау бойынша кеңес беретін және олардың қаражатын инвестициялайтын тіркелген инвестициялық кеңесшілер басқарады.
Хедж-қорларды басқару – хедж-қорлар өз мәмілелерін жүзеге асыру үшін ірі инвестициялық банктердегі «прайм-брокерлік» бөлімшелерінің қызметтерін жиі пайдаланады.
Жеке капитал – Жеке капитал қорлары әдетте жабық қорлар болып табылады және көбінесе жекеменшік болып табылатын немесе сатып алынғаннан кейін жекеменшікке айналатын кәсіпорындарда бақылаушы үлестерді иеленеді. Жеке капитал қорлары өздері инвестициялайтын фирмаларды сатып алу үшін көбінесе левереджді сатып алуды (LBO) пайдаланады. Ең табысты жеке капитал қорлары акциялар нарықтары ұсынатын кірістіліктен едәуір жоғары кіріс әкеле алады.
Венчурлық капитал – Компанияны IPO-ға шығару немесе бизнесті сауда арқылы сату мақсатында, әдетте кәсіби сыртқы инвесторлар жаңа, өсу әлеуеті жоғары компанияларға беретін жеке капитал. Стартап-компанияларды әдетте бизнес-періштелер қаржыландырады.
Отбасылық кеңсе – Ауқатты отбасының немесе ауқатты адамдардың шағын тобының қажеттіліктеріне бейімделген қаржылық жоспарларын жүзеге асыратын инвестициялық және әл-ауқатты басқару фирмасы. Жеке банкингке ұқсас.
Кеңес беру қызметтері – Бұл фирмалар (немесе ірі ұйым құрамындағы бөлімшелер) брокер әрі қаржылық кеңесші ретінде қызмет көрсететін қаржылық кеңесшілері арқылы клиенттерге қызмет көрсетеді.
Кастодиандық қызметтер – әлемдегі бағалы қағаздармен жасалатын мәмілелерді қауіпсіз сақтау және өңдеу, сондай-ақ байланысты портфельдерге қызмет көрсету. Әлем бойынша кастодиандық сақтаудағы активтердің көлемі шамамен 100 триллион АҚШ долларын құрайды.

Нью-Йорк инвестициялық қызметтердің ең ірі орталығы болып табылады, одан кейін Лондон орналасқан.

Сақтандыру

Сақтандыру брокерлігі – сақтандыру брокерлері клиенттердің атынан сақтандыруды (әдетте корпоративтік мүлік пен жазатайым оқиғалардан сақтандыруды) іздеп, таңдайды. Жақында тұтынушыларға сақтандыру сияқты қызметтердің бағаларын негізгі деңгейде салыстыруға мүмкіндік беретін бірнеше веб-сайт құрылды, бұл салада дау туғызды.
Сақтандыру андеррайтингі – Жеке сақтандыру бағытындағы андеррайтерлер жеке тұлғаларға сақтандыруды тікелей андеррайтингтейді; бұл қызмет әлі де негізінен агенттер, сақтандыру брокерлері және қор брокерлік фирмалары арқылы ұсынылады. Андеррайтерлер кәсіпорындарға да осыған ұқсас коммерциялық сақтандыру қамтуын ұсына алады. Қызмет түрлеріне сақтандыру және аннуитеттер, өмірді сақтандыру, зейнеткерлік сақтандыру, денсаулықты сақтандыру, сондай-ақ мүлікті сақтандыру және жазатайым оқиғалардан сақтандыру жатады.
Қаржыландыру және сақтандыру – әлі де негізінен активтер дилерлік орталықтарында ұсынылатын қызмет. F&I менеджері дилер сататын активті қаржыландырумен және сақтандырумен айналысады. F&I осы үлгіні қабылдаған дилерлік орталықтарда көбінесе «екінші жалпы табыс» деп аталады.
Қайта сақтандыру – Қайта сақтандыру сақтандырушылардың өздеріне апатты шығындардан қорғау үшін сатылатын сақтандыру болып табылады.

АҚШ, одан кейін Жапония мен Ұлыбритания әлемдегі ең ірі сақтандыру нарықтары болып табылады.

Тағы қараңыз

Баламалы қаржылық қызметтер
Қаржылық талдаушы
Халықаралық валюта қоры