Үлкен Иран немесе Иран Замин (Парсы тілі ایران بزرگ - Iran-e bozorg, тәж. Эрони бузург, күрд Îrana Mezin), сондай-ақ "Иран мәдени континенті" ретінде белгілі тарихи аймақ немесе орналасқан. Иран мәдениетінің ықпалы зор болды. Иран термині Иран мемлекетінен гөрі кеңейіп келе жатқан көпұлтты күшке қатысты қолданылды. Үлкен Иран қазіргі Иран, Әзірбайжан, Орталық Азия, Ауғанстан, Пәкістан және Түркия территориясын қамтиды. XIX ғасырдағы ирантану «Үлкен Иран», «Ұлы Иран» және жай ғана «Иран» терминдерін шатастырумен сипатталады.
Тұжырымдама
«Ұлы Иран» концепциясы таза мәдени-тарихи сипатқа ие және қазіргі кез келген саяси құрылымдарға сәйкес келмейді. Ұлы Иран біздің дәуіріміздің III ғасырынан бастап пайда бола бастады. Парсы Сасанидтер империясының ауқымды мәдени экспансиясымен қатар. Парсылар аймақта өз ықпалын таратқан сайын, олардың мемлекетіне көбірек жаңа халықтар құйылды және олар «Иран» терминін кейіннен бірнеше саяси және моральдық құлдырау толқындарын бастан кешірген өсіп келе жатқан көпұлтты державаны белгілеу үшін пайдаланды.1935 жылдан кейін Парсы империясы ресми түрде «Иран» деп аталғаннан кейін, «Иран» және «Үлкен Иран» арасындағы терминологиялық айырмашылық міндетті болды.
Мәдени-тарихи аймақтар
- Мәуераннаһр
- Хорезм, Самарқан және Бұхара (Соғдиана), Қаршы, Чач, Ферғана,
- Үлкен Хорасан
- Тохаристан (Балх), Хуталян, Бадахшан, Мерв, Герат, Гор, Хазаражат, Хорасан
- Систан.
- Язд, Керман, Исфаһан, Фарс, Рей, Хамадан, Әзірбайжан, Күрдістан, Армения
Тағы да қараңыз
- Паниранизм
Әдебиеттер
- Ирредентизм
- Иран тарихи облыстары
- Иран тарихы
- Иран мәдениеті