Ғылыми-фантастикалық фильм

Ғылыми-фантастикалық фильм (ағылш. Science fiction film) немесе ғылыми-фантастикалық кино — өзге ғаламшарлық өмір формалары, ғарыш кемелері, роботтар, киборгтар, мутанттар, жұлдызаралық саяхат, уақытқа саяхат немесе басқа да заманауи технологиялар сияқты негізгі ғылыммен толық мойындалмаған құбылыстардың болжамды, ғылыми негізделген бейнелерін қолданылатын кино жанры. Ғылыми-фантастикалық фильмдер көбіне саяси немесе әлеуметтік мәселелерге назар аудару және адам болмысы сияқты философиялық тақырыптарды зерттеу үшін қолданылады.

Бұл жанр дыбыссыз кино заманының алғашқы жылдарынан бастап бар. Соның жарқын мысалы ретінде Жорж Мельестің трюктік фотоэффектілерді қолданған «Айға саяхат» (1902) фильмін атауға болады. Жанрдағы келесі ірі әрі алғашқы толықметражды туынды — «Метрополис» (1927) фильмі болды. Кейінірек «Болашақ нәрселер» (1936) сияқты бірнеше ерте кезеңдегі ірі бюджеттік фильмдер жарық көргенімен, 1930 жылдардан 1950 жылдарға дейін бұл жанр негізінен төмен бюджеттік «В санатындағы фильмдерден» тұрды.

Стэнли Кубриктің кинематограф тарихында өшпес із қалдырған «2001 жылғы Ғарыш Одиссеясы» (1968) туындысынан кейін ғылыми-фантастикалық фильм жанрына байсалдырақ қарай бастады. 1970 жылдардың соңында «Жұлдызды соғыстар» (1977) фильмінің орасан зор табысынан кейін арнайы эффектілерге толы ірі бюджеттік ғылыми-фантастикалық туындылар көрермендер арасында үлкен танымалдыққа ие болып, кейінгі онжылдықтардағы блокбастерлердің пайда болуына жол ашты.

Сценарист әрі ғалым Эрик Р. Уильямс (Eric R. Williams) өзінің сценаристер таксономиясында ғылыми-фантастикалық фильмдерді он бір супержанрдың бірі ретінде анықтайды. Ол барлық толықметражды көркем фильмдерді осы супержанрларға жіктеуге болатынын алға тартады. Оның пайымдауынша, қалған он супержанрға атыс-шабыс, криминал, фэнтези, хоррор, романтика, тұрмыстық драма (slice of life), спорт, триллер, соғыс және вестерн жатады.