Жоғалған ұрпақ

Жоғалған ұрпақ (фр. Génération perdue; ағылш. Lost Generation) — Бірінші дүниежүзілік соғыс пен Екінші дүниежүзілік соғыс аралығында қалыптасқан әдеби-мәдени түсінік. Бұл ұғым XX ғасыр батыс әдебиетіндегі көптеген жазушылардың шығармашылығының лейтмотивіне айналды. Олардың қатарында Эрих Мария Ремарк, Эрнест Хемингуэй, Луи-Фердинанд Селин, Анри Барбюс, Фрэнсис Скотт Фицджеральд және Джон О'Хара бар.

«Жоғалған ұрпақ» — жастайынан майданға аттанған, көбінесе мектепті бітірмей жатып ерте қан төгуге мәжбүр болған жастар. Соғыстан кейін бұл адамдар күнделікті бейбіт өмірге бейімделе алмай, ішімдікке әуес болып, өз-өзіне қол жұмсау жағдайлары жиі кездескен. Кейбіреулері есінен адасып кеткен.

Терминді алғаш американдық жазушы Гертруда Стайн қолданысқа енгізген деп есептеледі. Аңыз бойынша, Стайн Париждегі бір автокөлік шеберханасының иесінен «Сіздердің барлықтарыңыз — жоғалған ұрпақсыздар» (фр. Vous êtes tous une génération perdue) деген сөзді естіген және оны жас жазушыларға қаратып айтқан.

Кейіннен бұл термин Эрнест Хемингуэйдің «Фиеста» (ағыл. The Sun Also Rises, 1926) романының эпиграфы ретінде Гертруда Стайннан алынған сөздер арқылы әлемге кең тарады. Хемингуэйдің кейінгі мемуарлық кітабы «Сенімен мәңгілік болатын мейрам» (ағыл. A Moveable Feast, 1964) бұл терминнің шығу тарихын егжей-тегжейлі баяндайды.

«Жоғалған ұрпақ» деп негізінен 1914–1918 жылдардағы Бірінші дүниежүзілік соғыс майданындағы жас жауынгерлерді айтады. Соғыстан олар физикалық және моральдық тұрғыдан жараланған күйде оралды. Зерттеушілер оларды кейде «саналмаған соғыс құрбандары» деп те атайды.

1929 жылы Эрих Мария Ремарктың «Батыс майданында өзгеріс жоқ» (нем. Im Westen nichts Neues) романы жарыққа шықты. Бұл шығарма «жоғалған ұрпақ» тақырыбын ашатын ең әйгілі еңбектердің бірі болып саналады.

1930–1931 жылдары Ремарк өзінің «Қайтып келу» (нем. Der Weg zurück) романында Бірінші дүниежүзілік соғыстан оралған сарбаздар туралы жазады. Кейіпкерлер бейбіт өмірге қайта орала алмайды, мәнсіздік, қатыгездік және өмірдің ауыр шындығын сезінеді.

Ремарк «жоғалған ұрпақ» өкілдеріне мынадай сипаттама береді: олар қатігез, батыл, сезімтал күйлерден жоғары тұратын, бірақ ішкі әлемі қираған адамдар.

• Анри Барбюс — «От» (фр. Le Feu, 1916)
• Эрнест Хемингуэй — «Фиеста» (1926), «Қош бол, қару!» (1929)
• Эрих Мария Ремарк — «Батыс майданында өзгеріс жоқ» (1929), «Қайтып келу» (1931), «Үш жолдас» (1936)
• Фрэнсис Скотт Фицджеральд — «Ұлы Гэтсби» (1925), «Түн нәзіктігі» (1934)
• Луи-Фердинанд Селин — «Түнгі саяхат» (фр. Voyage au bout de la nuit, 1932)
• Ричард Олдингтон — «Қаһарманның өлімі» (1929)

• Бірінші дүниежүзілік соғыс әдебиеті
• Битник ұрпағы
• Модернизм
• Экзистенциализм

• Hemingway, E. A Moveable Feast. — New York: Scribner, 1964.
• Cowley, M. Exile's Return: A Literary Odyssey of the 1920s. — New York: Viking Press, 1951.
• Затонский Д.В. Художественные ориентиры XX века. — М.: Советский писатель, 1988.