Merrill Lynch

Merrill Lynch (айтылуы: «Меррилл Линч») — штаб-пәтері Нью-Йорк қаласында орналасқан америкалық ірі инвестициялық банк және қаржы конгломераты. 2008 жылы компанияны Bank of America сатып алды, ал 2013 жылдан бастап ол толықтай Bank of America құрылымына біріктірілді.

1914 жылы Чарльз Меррилл (ағылш. Charles E. Merrill) инвестициялық компания құрды. Келесі жылы ол Эдмунд Линчті (ағылш. Edmund C. Lynch) өзіне қосылуға көндірді және компания Merrill, Lynch & Company атауын алды. Компания негізінен жаңадан пайда болған бөлшек сауда желілерінің акцияларын бастапқы орналастырумен айналысып, қысқа уақыт ішінде жақсы беделге ие болды. Мерриллдің өзі де Safeway Stores дүкендер желісін құрды. 1930 жылы Меррилл мен Линч ұсақ клиенттермен жұмыстан бас тартуға шешім қабылдап, бөлшек брокерлік бөлімшені E.A. Pierce & Company фирмасына сатты. Өздері инвестициялық банкингке шоғырланды. Ұлы депрессия жылдарында E.A. Pierce & Company қаржылық қиындықтарға тап болып, нәтижесінде Меррилл мен Линчтің компаниясымен бірігуге мәжбүр болды. 1940 жылы біріккен компания Merrill Lynch, E.A. Pierce & Cassatt атауымен жұмыс істей бастады. 1941 жылы оған тағы бір компания — Fenner & Beane қосылып, атауы Merrill Lynch, Pierce, Fenner & Beane болып өзгертілді. Бәсекелестерінен айырмашылығы, Merrill Lynch инвестициялық компаниясы мүмкіндігінше кең клиенттік аудиторияға бағытталды. Ол белсенді жарнамалық науқандар жүргізіп, акциялар мен облигациялармен жұмыс істеу жөніндегі оқу құралдарын таратты. 1956 жылы Чарльз Меррилл қайтыс болды (Эдмунд Линч 1938 жылы қайтыс болған еді). 1958 жылы фирмадан Альвеус Бин кетіп, оның орнына Уинтроп Смит (ағылш. Winthrop H. Smith) келді. Осыған байланысты компанияның атауы Merrill Lynch, Pierce, Fenner & Smith болып өзгертілді.

1964 жылы Merrill Lynch мемлекеттік бағалы қағаздар нарығындағы жетекші қатысушылардың бірі болған C.J. Devine компаниясын сатып алды. Сондай-ақ 1960-жылдары компания жылжымайтын мүлік операциялары, активтерді басқару және қаржылық консультациялар салаларындағы қызметін кеңейтті. Шетелде 20 бөлімше ашылды, олардың басым бөлігі Еуропада орналасты. 1964 жылы Merrill Lynch Жапонияда кеңсе ашқан алғашқы америкалық инвестициялық фирма болды. Сол жылы компания алғашқы коммерциялық байланыс серігін жасаған Comsat компаниясының 100 миллион АҚШ доллары көлеміндегі акцияларын орналастырудың негізгі андеррайтері болды. 1960-жылдардың соңына қарай Merrill Lynch жыл сайын шамамен 2 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі акцияларды орналастырып отырды. 1970 жылы компания Нью-Йорк қор биржасындағы көлемі бойынша бесінші ірі брокерлік фирма болған Goodbody & Company компаниясын сатып алды.

1971 жылы Merrill Lynch компаниясының өз акциялары Нью-Йорк қор биржасында орналастырылды. 1973 жылы Merrill Lynch & Co., Inc. холдингтік компаниясы құрылып, Merrill Lynch, Pierce, Fenner & Smith оның еншілес компанияларына айналды. 1972 жылы Лондонда Merrill Lynch халықаралық банкі құрылды, ал 1974 жылы Сиэтл қаласында орналасқан Family Life Insurance Company компаниясын сатып алу негізінде сақтандыру бөлімшесі пайда болды. 1977 жылы Cash Management Account (CMA, «Қолма-қол ақшаны басқару шоты») бағдарламасы іске қосылды. Бұл бағдарлама Visa несие карталарының мүмкіндіктерін биржалық операцияларға арналған шотпен біріктірді. 1980-жылдардың соңына қарай клиенттік шоттардағы 300 миллиард АҚШ долларының жартысы CMA бағдарламасында орналастырылды. Кейіннен басқа ірі инвестициялық компаниялар да осы тәжірибені қабылдады. 1980 жылы компанияның айналымы 3 миллиард АҚШ долларын, ал таза пайдасы 218 миллион АҚШ долларын құрады. Келесі жылы 1968 жылдан бері Merrill Lynch компаниясын басқарған Дональд Риган қызметінен кетіп, АҚШ президенті Рональд Рейган әкімшілігінде Қаржы министрі болды.

Роджер Бёрктің қысқа мерзімді басшылығынан кейін компанияны Уильям Шрейер басқарды. Ол өзінің басты мақсаты ретінде компанияның табыстылығын арттыруды қойды. Шығындарды азайту үшін 2 500 қызметкер жұмыстан шығарылды. Сонымен қатар штаб-пәтерді Дүниежүзілік қаржы орталығына көшіруге 1 миллиард АҚШ доллары жұмсалды. 1985 жылы Merrill Lynch Токио қор биржасында жұмыс істеуге рұқсат алған алты компанияның бірі болды. Келесі жылы Лондон қор биржасында жұмысын бастағаннан кейін Merrill Lynch биржалық сауда қызметтерін тәулік бойы ұсына алатын мүмкіндікке ие болды. 1986 жылы табыстылығы төмен жылжымайтын мүлік брокерлік бөлімшесі сатылды, ал компанияның пайдасы рекордтық деңгейге — 453 миллион АҚШ долларына жетті. Сол жылы Merrill Lynch брокерлерінің бірі Лесли Робертс алаяқтық жасады деген айыппен тұтқындалды. Ол клиенттердің бір ғана шотынан 10 миллион АҚШ долларын заңсыз пайдаланған болатын. 1987 жылғы сәуірде компания сәтсіз алыпсатарлық операциялардың салдарынан бір күнде 377 миллион АҚШ долларын жоғалтып, Уолл-стрит тарихына енді. Алайда келесі жылы ол таза пайда бойынша өз рекордын жаңартып, АҚШ-тағы ең ірі андеррайтерге, сондай-ақ қарыздық міндеттемелер саудасы бойынша әлемдік көшбасшыға айналды. Сонымен қатар компания меншікті капиталдың табыстылығы бойынша (таза пайданың акционерлік капиталға қатынасы) бәсекелестерінен едәуір артта қалып отырды. Бұл мәселені шешу үшін Шрейер 1988–1991 жылдары компанияны қайта ұйымдастырды. Компания 18 бөлімшеге бөлінді, табыссыз еншілес ұйымдар сатылды, ал қызметкерлер саны 48 мыңнан 37 мыңға дейін қысқартылды. 1993 жылы Шрейер зейнетке шыққан кезде компанияның айналымы 16,59 миллиард АҚШ долларына, басқарудағы активтер көлемі 161 миллиард АҚШ долларына жетті. Төрт жыл ішінде меншікті капиталдың табыстылығы 5,8 пайыздан 27,3 пайызға дейін өсті.

1994 жылы Merrill Lynch компаниясының басшысы болып Дэниел Талли тағайындалды. Компания еурооблигациялар нарығында жетекші орынға ие болды, сондай-ақ Қытайда кеңсе ашқан алғашқы америкалық инвестициялық фирма атанды. Алайда бұл жыл Калифорниядағы Ориндж округінің банкроттығымен көлеңкеленді. Округ Merrill Lynch-ті сапасыз қаржылық кеңестер беру арқылы банкроттыққа алып келді деп айыптап, компанияға қарсы 2 миллиард АҚШ доллары көлемінде талап-арыз берді. Компания округ билігінің ресми қаржылық кеңесшісі болмағанын мәлімдеді. Соған қарамастан, 1998 жылы оған 400 миллион АҚШ доллары көлемінде айыппұл төлеуге тура келді. 1995 жылдың ортасында Merrill Lynch Ұлыбританиядағы ең ірі тәуелсіз инвестициялық фирма — Smith New Court PLC компаниясын сатып алды. Бұл мәміле компанияны акцияларды орналастыру бойынша әлемдік көшбасшылар қатарына шығарып, оның қызметінің географиялық ауқымын едәуір кеңейтті. 1997 жылы, компанияны Дэвид Комански басқарған кезеңде, активтерді басқарумен айналысқан тағы бір британдық фирма — Mercury Asset Management сатып алынды. Сол жылы компания клиенттерінің активтері алғаш рет 1 триллион АҚШ доллары межесінен асты.

1998 жылы Merrill Lynch жапондық Yamaichi Securities фирмасын сатып алу арқылы Азиядағы қатысуын кеңейтті. Осы мәміледен кейін компанияның АҚШ аумағынан тыс жерлердегі кеңселерінің саны 200-ге жетті. Сол жылы компания канадалық Midland Walwyn Inc. брокерлік фирмасын 850 миллион АҚШ долларына сатып алды. Алайда Азия мен Ресейдегі қаржылық дағдарыстардың салдарынан компанияның пайдасы төмендеді. Merrill Lynch онлайн саудаға өзінің негізгі бәсекелестерінен кешірек кірісті. Тек 1999 жылғы желтоқсанда Merrill Lynch Direct қызметі іске қосылды. Бұл ресурс клиенттерге брокерлердің қатысуынсыз акциялар мен облигацияларды сатып алуға және сатуға мүмкіндік берді. 2000 жылы компания кіріс көлемі бойынша жаңа рекорд орнатып, 3,8 миллиард АҚШ долларына жетті.

2000 жылдан бастап компания коммерциялық банкинг саласын игере бастады. Атап айтқанда, ол қарқынды өсіп келе жатқан ипотекалық несиелеу және қамтамасыз етілген қарыздық міндеттемелер нарығына шықты. 2006 жылы жылдам өсім күрт құлдыраумен ауысқан кезде Merrill Lynch күрделі қиындықтарға тап болды. АҚШ-тағы ипотекалық дағдарыстың басталуына байланысты компания 2007 жылғы қарашада-ақ 8,4 миллиард АҚШ долларын есептен шығаруға мәжбүр болды. Бас атқарушы директор және директорлар кеңесінің төрағасы қызметтерін Джон Тейн атқарды. Ол директорлар кеңесін жаңартып, шығындарды жабу үшін коммерциялық банкинг бөлімшесін сатты. Сонымен қатар компания акцияларының бір бөлігі (6 миллиард АҚШ доллары көлемінде) сингапурлық Temasek Holdings инвестициялық қорына сатылды. Алайда шығындар өсе берді. 2007 жылдың екінші жартысында және 2008 жылдың бірінші жартысында компанияның таза шығыны 19,2 миллиард АҚШ долларын құрады. 2008 жылғы қыркүйекте Merrill Lynch компаниясын Bank of America қаржы конгломератының сатып алуы жөніндегі келіссөздер басталды. Желтоқсанда Merrill Lynch шығындарының күтілгеннен әлдеқайда жоғары екені белгілі болды (төртінші тоқсанда 21 миллиард АҚШ доллары). Осыдан кейін Bank of America мәміледен бас тартуға тырысты, алайда АҚШ Қазынашылық министрлігі мен Федералдық резерв жүйесінің талап етуімен жұтып алу мәмілесі 2009 жылғы 1 қаңтарда аяқталды. Осы уақытқа дейін Merrill Lynch акцияларының ең ірі иесі болған Temasek Holdings кейін Bank of America-ның ең ірі акционеріне айналды (акциялардың шамамен 3 пайызы). Алайда көп ұзамай қор бұл акцияларды өзіне шығын келтіре отырып сатты. 2013 жылға дейін Merrill Lynch Bank of America компаниясының еншілес ұйымы болып қала берді. Кейін оның бөлімшелері Bank of America Corporation құрамындағы осы бағыттағы бөлімшелермен біріктірілді.

Bank of America құрамында Merrill Lynch бірнеше бөлікке бөлінді. Инвестициялық бөлімше Bank of America компаниясының тиісті бөлімшесімен біріктіріліп, Bank of America Merrill Lynch құрылды. Merrill Lynch Life Agency Inc. сақтандыру қызметтерін Bank of America құрамында көрсетеді. Активтерді басқару бөлімшесі Merrill Lynch Wealth Management еншілес компаниясы ретінде бөлініп шығарылды. Өз кезегінде бұл компания Merrill Lynch, Pierce, Fenner & Smith Inc. компаниясынан және оның еншілес ұйымдарынан тұрады.