Джаз әншісі

Джаз әншісі
ағылш. The Jazz Singer
Фильм постері
Жанры	драма музыкалық фильм
Режиссёрі	Алан Кросланд
Продюсері	Дэррил Ф. Занук
Сценарийдің авторы	Альфред А. Кон
Басты рөлдерде	Эл Джолсон Мэй Макэвой Уорнер Оланд Эжени Бессерер
Операторы	Хэл Мор
Сазгері	Луис Силверс
Кинокомпания	Warner Bros. Pictures The Vitaphone Corporation
Дистрибьютор	Warner Bros. Pictures
Ұзақтығы	89 мин. 96 мин. (увертюра және шығу музыкасымен)
Бюджеті	422 000 $
Кассалық түсімі	2.6 млн $
Мемлекет	АҚШ
Тілі	ағылшын
Шыққан жылы	1927
IMDb	ID 0018037
Ортаққордағы Джаз әншісі

«Джаз әншісі» (ағылш. The Jazz Singer) — 1927 жылы режиссер Алан Кросланд түсірген және Warner Bros. Pictures студиясы шығарған америкалық ішінара дыбысты музыкалық фильм. Бұл — синхрондалған музыкасы мен ерін синхроны бар әндері де, сөздері де (бірнеше жекеленген көріністерде) бар алғашқы толықметражды көркем фильм. Оның жарыққа шығуы дыбысты фильмдердің коммерциялық тұрғыдан салтанат құруын паш етіп, Vitaphone диск арқылы дыбыстау жүйесінің көмегімен дыбыссыз кино дәуірінің аяқталғанын айқын көрсетті, фильмде Эл Джолсон орындаған алты ән бар. Самсон Рафаэльсонның 1925 жылғы аттас пьесасына негізделген сюжет жазушының «Тәубеге келу күні» («The Day of Atonement») атты әңгімесі желісімен бейімделген.

Фильм діндар еврей отбасының дәстүрлеріне қарсы шыққан жас жігіт Джеки Рабиновичтің ойдан шығарылған оқиғасын баяндайды. Сыра бағында танымал әуендерді орындағаны үшін хаззан (синагоганың бас әншісі) әкесінен жаза алған соң, Джеки үйден қашып кетеді. Бірнеше жыл өткен соң, өзін Джек Робин деп атап кеткен ол қара макияжбен өнер көрсететін талантты джаз әншісіне айналады. Ол эстрада әртісі ретінде мансап құруға тырысады, бірақ кәсіби амбициялары ақырында отбасы мен ата-баба мұрасының талаптарымен қақтығысқа түседі.

Дэррил Ф. Занук фильмді продюсерлік еткені үшін «Оскар» сыйлығының Құрметті марапатына ие болды; ал Альфред А. Кон 1-ші «Оскар» сыйлығында «Үздік бейімделген сценарий» номинациясына ұсынылды. 1996 жылы «Джаз әншісі» фильмдері «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар» туынды ретінде Конгресс кітапханасының АҚШ фильмдерінің ұлттық тізіліміне сақтауға таңдалды. 1998 жылы Америка кино институты өткізген дауыс беру нәтижесінде фильм барлық замандағы ең үздік америкалық фильмдердің қатарына еніп, тоқсаныншы орынға ие болды.

Фильм сюжеті Нью-Йорктегі қатал діни отбасыда өскен жас еврей жігіті Джеки Рабиновичтің (Эл Джолсонның орындауындағы) өмірі мен тағдырына құрылған. Оның әкесі, кантор Робинсон — еврей дәстүрлерін сақтауға және хорда ән айтуға өмірін арнаған синагоганың құрметті қызметшісі. Джеки бала кезінен ән айтуға ерекше қабілет танытады, бірақ оның дауысы тек дұғалар мен діни әндерде ғана емес, сонымен бірге жаңадан қалыптасып келе жатқан джаз ырғақтарында да естіледі.

Джекидің әкесі ұлының болашағын отбасылық дәстүрді жалғастырудан, Құдай мен қауымға қызмет етуден көреді. Ол ұлының рухани көшбасшы болуын қатаң талап етеді. Алайда Джекидің жүрегі синагогалық әуендердің шеңберінен шығып кеткен музыкаға тиесілі еді. Ол әнші болуды, сахнада өнер көрсетуді және өз талантын қалың көпшілікпен бөлісуді құмарсада қалады. Бұл екіұдайлық Джеки мен әкесінің арасындағы қарым-қатынаста үнемі кернеу тудырады. Әкесі ұлының джазға деген құмарлығын сенім мен дәстүрге опасыздық жасау, әрі отбасы үшін үлкен масқара деп қабылдайды. Ол синагоганың қасиеттілігін шулы да «күнәкар» ойын-сауықтарға қалай алмастыруға болатынын түсіне алмайды. Ал Джеки әкесіне және сеніміне деген терең құрметіне қарамастан, өз арманынан бас тарта алмайды. Ол сенбі күндері синагогаға барып, кештері джаз-клубтарда өнер көрсету арқылы ымыраға келуге тырысады, бірақ бұл оның ішкі қайшылығын тек ушықтыра түседі.

Сюжеттің түйінді сәті — Джекидің «Джек Робин» деген сахналық есімді қабылдау туралы шешімі. Бұл оның өткенінен бөлініп, жаңа өмірге толықтай енуге тырысқанын білдіреді. Ол жетістікке, танымалдылыққа және жүрегі қалағандай өмір сүруге ұмтылады. Алайда, атақты бола түссе де, оны әкесі мен отбасы алдындағы ұят сезімі іштей жегідей жеп қояды. Джеки әкесі тарапынан және оның еврейлік бірегейліктен бас тартқанын көретін кейбір қауым мүшелерінің айыптауына тап болады. Сонымен қатар, ол өз талантына сеніп, қиындықтарды жеңуге көмектесетін сүйіктісі Мэридің (Мэй Макэвой) қолдауына ие болады.

Фильмнің шарықтау шегі Джекидің әкесі ауыр науқастанған кезде басталады. Өлім алдындағы сәтте әкесі терең өкініш сезіліп, ұлынан еврей күнтізбесіндегі ең қасиетті күн — Йом-кипур мейрамында синагоганың канторы рөлін орындауды өтінеді. Бұл Джеки үшін ең соңғы сынаққа айналады. Барлық амбициялары мен армандарына қарамастан, ол отбасын таңдайды. Ол өзінің сахналық триумфынан, премьерадан және тағы да танымал болу мүмкіндігінен бас тартады. Ол соңғы сағаттарында әкесінің жанында болу үшін асығады. Джеки келген кезде әкесі әлсіреп қалған еді. Мойше бұрынғы қаталдығына қарамастан, ұлынан тек әншіні ғана емес, сонымен бірге өзін сүйетін адал ұлды көреді. Әсерлі көріністе олар қоштасады. Әкесі ақыры Джекидің өзгеше өмір сүре алмайтынын түсініп, ұлының таңдауын қабылдайды. Ол ұлын кешіріп, батасын береді.

• Эл Джолсон — Джейкоб «Джеки» Рабинович (Джек Робин)
• Бобби Гордон — Джеки Рабинович (13 жасында)
• Уорнер Оланд — Кантор Рабинович, Джеки Рабиновичтің әкесі
• Эжени Бессерер — Сара Рабинович, Джеки Рабиновичтің анасы
• Мэй Макэвой — Мэри Дейл
• Отто Ледерер — Мойша Юдельсон
• Ричард Такер — Гарри Ли
• Йоселе Розенблатт — өзінің рөлінде