Дыбыссыз фильм — бұл синхрондалған жазылған дыбысы (немесе жалпы алғанда, естілетін ауызша диалогы) жоқ фильм. Дыбыссыз фильмдер өз оқиғасы мен эмоциясын визуалды түрде жеткізгенімен, кейбір сюжеттік элементтер (мысалы, орын немесе дәуір) немесе маңызды диалог жолдары қажет болған жағдайда титрлер (интертитрлер) арқылы берілуі мүмкін.
«Дыбыссыз фильм» термині сөзбе-сөз мағынасында шартты түрде ғана қолданылады, өйткені фильмдер әдетте әрқашан тірі дыбыспен сүйемелденген. Көптеген елдерде 1890 жылдар мен 1920 жылдар аралығын қамтыған дыбыссыз кино дәуірінде пианист, кинотеатр органисті немесе тіпті ірі қалаларда оркестр фильмдердің әуенін ойнап отырған. Пианистер, органистер және оркестрлер музыканы партитурадан немесе импровизация арқылы орындаған. Тіпті кейде көрермендерге арнап титрлердің мазмұнын дауыстап түсіндіріп беретін адамдар да болған. Сол заманда фильммен дыбысты синхрондайтын технология әлі болмағанымен, музыка көру тәжірибесінің маңызды бөлігі болып саналды. «Дыбыссыз фильм» көбінесе синхрондалған дыбыс ойлап табылуға дейінгі кино дәуірін (1890–1920 жылдар) сипаттайтын тарихи термин ретінде қолданылады, бірақ бұл ұғым 1920–1930 жылдардағы «Үлкен қаланың шырақтары» және «Жаңа заман» сияқты ауызша диалогтың орнына синхрондалған тек музыкалық саундтрегі бар дыбыс дәуіріндегі фильмдерге де қатысты қолданылады.
«Дыбыссыз фильм» термині — кейінгі өзгерістер мен жаңалықтарға байланысты бұрынғы затты немесе құбылысты кейіннен ерекшелеп атау үшін пайда болған ретроним (ретроспективті термин). 1927 жылы «Джаз әншісі» фильмінен бастау алған алғашқы дыбысты фильмдерді «сөйлейтін фильмдер» («talkies»), «дыбысты фильмдер» («sound films») немесе «дыбысты суреттер» («talking pictures») деп әртүрлі атаған. Қозғалыстағы фильмдерді жазылған дыбыспен біріктіру идеясы киноның өзінен де көне (ол Эдисон 1877 жылы фонографты ұсынғаннан кейін бірден ұсынылған болатын) және кейбір ерте тәжірибелерде киномеханик дыбысқа сәйкестендіріп кадр жиілігін қолмен реттейтін, алайда техникалық қиындықтарға байланысты синхрондалған диалогты енгізу тек 1920 жылдардың соңында Аудион күшейткіш лампасының жетілдірілуімен және Витафон жүйесінің пайда болуымен ғана мүмкін болды. Бір онжылдықтың ішінде халықтық ойын-сауыққа арналған дыбыссыз фильмдерді жаппай өндіру тоқтатылып, киноиндустрия толығымен дыбыс дәуіріне көшті, бұл кезеңде фильмдер ауызша диалогтың, музыканың және дыбыстық әсерлердің синхрондалған дыбыстық жазбаларымен сүйемелденді.
Ертедегі кинематографиялық туындылардың басым бөлігі физикалық тұрғыдан тозып, жоғалып кеткен, өйткені сол дәуірде қолданылған нитратты фильм таспасы өте тұрақсыз әрі тез тұтанатын еді. Сол кезеңде көптеген фильмдердің қаржылық құны қалмағандықтан әдейі жойылды. АҚШ-та өндірілген дыбыссыз фильмдердің шамамен 75 пайызы жоғалғаны туралы жиі айтылады, алайда нақты сан деректерінің жоқтығынан бұл болжамдардың дәлдігін анықтау мүмкін емес.
- Harv and Sfn no-target errors
- Кино жанрлары