Мимар Синан

Христиан отбасында, кей деректерде армян отбасында дүниеге келген (басқа мәліметтер бойынша, грек отбасында) 1489 жылдың 15 сәуірінде Қайсері қаласында Анадолы провинциясында туған. Армян отбасында дүниеге келген деген болжам Түркияда XX ғасырдың ортасында сөз болған емес.

1512 жылы оны ата-анасынан девширме (осман. دوشيرمه‎ — Devşirme) алу арқылы әскер қатарына алды. Девширме мұсылман емес отбасыларынан әскер қатарына, ұл балаларды салық ретінде алудың бір түрі болған. Синан жаңа шеріктер қатарына алынды. Синан әскер қатарында 23 жасында Ислам дінін қабылдады. Ол жоғаршы империялық Ендерун мектебіне жарамсыз болып, қосалқы Империя колледжіне жіберілді. Үш жылдан кейін Минан колледжді бітіріп, білікті архитектор-инженер болып шықты.

Әбділменнанұлы Синанеддин сәулетші ретінде Жауыз Сәліммен бірге Мысыр жорығына қатысты. 1521 жылы Заңшы Сүлейменнің Белград жорығына жаңа шерік ретінде қатысты. Оқуға түскеннен кейін алты жылдан соң 1522 жылы атты әскер қатарында Родос аралына және Белград жорығына қатысты.

Шайқас уақытында Синан қамалдардың осал, әлсіз жерлерін зерттеумен айналысты. 1525 жылы Бағдат жорығына қатысып, патшалық қарауылдың командирі болды әрі Ван көліндегі құрылыс нысандарын басқарды. 1537 жылы Молдова жорығына қатысты. Осы жорықта Синан I Сүлейменнің назарына түсті. Ол осы жорықта Прут өзені арқылы небәрі бірнеше күнде көпір салдырған болатын.

Осы жорықтардың барлығында Синан өзін білікті сәулетші ретінде көрсете білді. 1538 жылы Каир қаласы алынған уақытта, сұлтан Синан сарайдың бас сәулетшісі етіп тағайындады. Әрі өзіне ұнамаған қаланың қалаған ғимаратын бұзуға рұқсат берді.

Синан 1538 жылы бас сәулетші болып I Сүлеймен, II Сәлім және III Мұрат замандарында 50 жыл бойы сәулет нысандарын салумен айналысты. Синан өмір жолында 300-ге жуық ғимараттар — мешіттер, медреселер, ауруханалар, емханалар, сарайлар, моншалар, керуен-сарайлар, мазарлар, бұрқақтар салдырды.

Синанның құрметіне Меркурийдің бір кратерінің есімі аталған.

Екі рет Меккеде қажылық жасады.

Бәйбішесі Гүлрух, тоқалы Михри. Михридің мазары Конья қаласында орналасқан. Бес қызы, екі ұлы, отыз бес немересі болған. Немересі Мехмет бейдің қызы Фатима ханымның мазары Эдирнеде Назир Чешмесі мазарында орналасқан.

Синанның 971 һижри жылында жазған өсиетнамасында, 25 жыл бас сәулетші жылдарында біршама дүниесі, құл-күңдері болғандығын жазған. Өзі дүние салған соң құл-күңдер азат етілсін деген. Осы өсиетнамасында 23 үйі, 34 дүкені, 1 диірмені, 1 бақшасы, 2 мәнзил-үй, 5 су алатын орын, 3 кеңсе, 1 мешіті болғандығы жазылған.

1. Сүлеймение мешіті, Ыстамбұл
2. Шаһзада мешіті, Ыстамбұл
3. Хасеки мешіті, Ыстамбұл
4. Михримах cұлтан мешіті, Ыстамбұл

және бұдан басқа 90 жуық үлкен мешіттер

1. I Сүлеймен медресесі, Мекке
2. I Сүлеймен медреселері, Ыстамбұл
3. I Сәлім медресесі, Ыстамбұл
4. I Сәлім медресесі, Шорлы
5. II Сәлім медресесі, Эдирне
6. Мехмет шаһзада медресесі, Ыстамбұл

Жалпы медреселер саны 57.

1. Биікшекмеже көпірі
2. Силиви көпірі (Сұлтан Сүлеймен көпірі)
3. Мұстафа паша көпірі
4. Соколлы Мехмет паша көпірі
5. Одабасы көпірі
6. Қапыағашы көпірі
7. Мехмет паша көпірі
8. Соколлы Мехмет паша көпірі
9. Сұлтан Сүлеймен көпірі

Күллие (түр. Külliye) Ұлы Османлы Мемлекеті заманындағы ғимараттың түрі. Күллие мешіт, медресе, имарет, мазарлар, монша, асүйі, емхана, аурухана, мектеп, сопылар үйі (текке), кітапханалардан құралған ғимаратардың жиынтығы.

1. Хасеки күллиесі
2. Соколлы Мехмет паша күллиесі

Сол заманғы колледж ретінде Құранды толық жаттататын медреселер салдырды. Сол заманда сол медреселер "дарул қурра" деп аталаған.

Бұдан бөлек жоқ-жітіктерге көмек ретінде имареттер салдырды. Имарет Ұлы Османлы Мемлекеті заманында жоқ-жітікке көмек беру үшін ашылған нысандар. Ішінде жататын орын, асхана, үлкен аула және т.б. болады.