Ран (фильм)

Ран
жапон. 乱
Фильмнің 40 жылдық мерейтойына арналған ресми постер
Жанры	тарихи фильм, драма, эпикалық фильм
Режиссёрі	Акира Куросава
Продюсері	Кацуми Фурукава Масато Хара Серж Зильберман
Сценарийдің авторы	Акира Куросава Хидэо Огуни Масато Идэ
Басты рөлдерде	Тацуя Накадаи Акира Тэрао Дзинпати Нэдзу Дайсукэ Рю
Операторы	Такао Сайто Сёдзи Уэда Асакадзу Накаи
Сазгері	Тору Такэмицу
Қоюшы суретші	Ёсиро Мураки
Кинокомпания	Herald Ace Nippon Herald Films Greenwich Film Productions
Дистрибьютор	Toho (Жапония) Acteurs Auteurs Associés (Франция)
Ұзақтығы	162 мин.
Бюджеті	11–12 млн $
Мемлекет	Жапония  Франция
Тілі	жапон
Шыққан жылы	1985
IMDb	ID 0089881
Ортаққордағы Ран

«Ран» (жапон. 乱) — 1985 жылы жарық көрген, режиссері, сценарий авторы әрі монтаждаушысы Акира Куросава болып табылатын эпикалық тарихи драма жанрындағы фильм. Туындының желісі Уильям Шекспирдің «Лир патша» трагедиясына негізделген және оған даймё Мори Мотонари туралы аңыздардан үзінділер енгізілген. Фильмде басты рөлді — үш ұлының пайдасына биліктен бас тартуға шешім қабылдаған Сэнгоку дәуірінің егде тартқан әскери қолбасшысы Хидэтора Итимондзиді — Тацуя Накадаи сомдайды.

«Ран» — Куросаваның Шекспир туындыларына негіздеп түсірген үшінші жобасына айналды. Бұған дейін, 1957 жылы Куросава Шекспирдің «Макбет» трагедиясына негізделген «Қанды тақ», ал 1960 жылы «Гамлетке» негізделген «Жамандар жайлы ұйықтайды» фильмін түсірген болатын. Бұл үш туындының бәрі де сыншылардың жоғары бағасына ие болды.

Куросаваның соңғы эпикалық еңбегі саналатын «Ран» режиссердің ең шоқтығы биік туындысы әрі жалпы кино өнері тарихындағы ең ұлы фильмдердің бірі ретінде мойындалған. Бюджеті 11–12 миллион долларды құраған бұл фильм жарыққа шыққан кезінде жапон киносы тарихындағы ең қымбат жобасы болды. Туындының тұсаукесері 1985 жылы 31 мамырда Токио халықаралық кинофестивалінде өтіп, келесі күні жалпы прокатқа жол тартты.

Фильм өзінің қуатты бейнелерімен және түсті шебер қолдануымен ерекшеленді; костюм суретшісі Эми Вада «Ран» фильміндегі жұмысы үшін «Үздік костюм дизайны» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, ал Куросава өз мансабында алғаш әрі соңғы рет «Үздік режиссер» номинациясына ұсынылды. Густав Малердің шығармашылығынан шабыт алған фильмнің өзіндік ерекше музыкасын композитор Тору Такэмицу жазды.

Қарт әрі айбынды қолбасшы Хидэтора Итимондзи өз иелігін үш ұлына бөліп беруге шешім қабылдайды. Үлкен ұлы Таро «Ұлы билеуші» лауазымын сақтап қалған әкесінің орнына Итимондзи әулетінің басшысы атанып, беделді Бірінші қамалды иеленуі тиіс еді. Екінші ұлы Дзиро мен кенжесі Сабуро ағаларына қолдау көрсетіп, Екінші және Үшінші қамалдарды басқаруы керек болатын. Алайда, Сабуро әкесінің бірлік туралы өсиетін сынға алғаны үшін қуғынға ұшырайды. Оны жақтап сөйлеген адал қызметші Танго да елден аластатылады.

Тароның жары Каэдэ ханым күйеуін билікті толықтай өз қолына алуға үгіттейді. Таро әкесінен барлық лауазымынан бас тартуды талап еткенде, ашуға булыққан Хидэтора Дзироның қамалына бет алады. Бірақ ол жақта да Дзироның өзін тек саяси қуыршақ ретінде пайдаланбақ болғанын түсінеді. Хидэтора серіктерімен қаңғып қалып, соңында Сабуро кеткеннен кейін бос қалған Үшінші қамалды паналауды ұйғарады.

Көп ұзамай Үшінші қамалға Таро мен Дзироның біріккен әскері шабуыл жасап, Хидэтораның бүкіл жасағы қырылады немесе өз-өзіне қол жұмсайды. Осы аласапыранды пайдаланған Дзироның генералы Курогане Тароны мылтықпен атып өлтіреді. Болған сұмдықтан Хидэтора есінен адасып, қаңғып кетеді. Оған адалдығын сақтаған Танго мен сайқымазақ Кёами бірге еріп, өткен өміріндегі қырғындар мен өлтірген адамдарының елесінен азап шеккен қарт билеушіні қорғаштап жүреді. Олар бір шаруаның үйін паналағанда, оның иесі Дзироның әйелі Суэ ханымның інісі Цурумару екені белгілі болады. Кезінде Хидэтора оның отбасын түгел қырып салып, Цурумарудың жанарын ағызып, соқыр етіп тастаған болатын.

Таро қаза тапқан соң, Дзиро Итимондзи әулетінің билеушісі атанып, Бірінші қамалға көшеді. Каэдэ ханым Дзироны арбап, оған Суэ ханымды өлтіріп, өзіне үйленуді талап етеді. Дзиро бұл істі Куроганеге тапсырғанымен, генерал Каэдэнің арам пиғылын сезіп, бұйрықты орындаудан бас тартады. Оның орнына ол Суэ мен Цурумаруға қауіп төніп тұрғанын ескертіп, қашуға кеңес береді. Ал Дзироның Хидэтораны өлтіру үшін жалдамалы қасапшылар жібермек болғанын білген Танго, Сабуроға хабар беруге аттанады.

Сабуроның әскері Хидэтораны іздеп Дзироның иелігіне басып кіреді, бұл Дзироны шұғыл түрде қол жинауға мәжбүр етеді. Қысқа мерзімді бітім жасалып, Сабуро әкесінің жүрген жерін білген соң, оны іздеп кетеді. Алайда Дзиро бітімді бұзып, Сабуроның қалған сарбаздарына шабуыл жасайды, бірақ үлкен шығынға ұшырайды. Көршілес лордтардың әскері Бірінші қамалға қарай бет алғанын естігенде, ол кейін шегінуге мәжбүр болады. Сабуро есін жия бастаған әкесін тауып алып, екеуі табысады. Бірақ қуаныш ұзаққа созылмайды: Сабуро Дзиро жіберген мергеннің оғынан қаза табады. Қайғыдан қан жұтқан Хидэтора ұлының денесінің үстінде жан тапсырады. Осы уақытта Цурумару мен Суэ өздерінің қираған қара шаңырақтарына жетеді. Суэ інісі Цурумару абайсызда ұмытып кеткен флейтаны алып келуге кетеді, кетерінде оны қорғап жүрсін деп Амида Будда бейнеленген суретті қолына ұстатады. Ол сол кеткеннен қайтып оралмайды.

Бірінші қамал қоршауға алынғанда, Куроганэ Суэ ханымның өлімі туралы естиді де, Каэдэмен бетпе-бет келеді. Каэдэ бұл қастандықтың бәрін өз отбасын қырып салған Итимондзи әулетінен кек алу үшін жасағанын мойындайды. Сол сәтте Куроганэ оның басын шауып тастайды. Көп ұзамай Дзиро, Курогане және олардың барлық сарбаздары шайқаста қаза табады. Сабуро мен Хидэтораны арулап шығарып салу рәсімі өтеді. Ал қамал үйінділерінің арасында жалғыз қалған соқыр Цурумару сүрініп кетіп, қолындағы Суэ берген қасиетті бейнені түсіріп алады.