Бұзар хан (1200–1218) — қарлұқ көсемі. Жетісудың солтүстік бөлігінде орналасқан Алмалық аймағында билік етті. Басында Қарақытай мемлекетінің вассалы болып, кейін тәуелсіздік алу жолында күрес жүргізді. Жетісудағы толық билікті қолына алған найман ханы Күшлік ханның жергілікті мұсылмандарға қарсы қудалау саясатына қарсы күресіп, Қойлық билеушісі, қарлұқ ханы Арыслан хан одақтасты. Моңғол қолбасшылары Жебе мен Сүбедей ноян бастаған моңғол қолы Жетісу жеріне Күшлік ханға қарсы жорық жасау мақсатында келуін пайдаланып, Шыңғыс ханмен одақтасты. 1211 жылы Шыңғыс ханға елшілік жіберіп бодан болды. 1218 жылы кезекті аң аулап жүргенде, найман ханы Күшлік хан қолға түсіріп, жазалаған еді.
Тарихи маңызы
Бұзар хан өлгеннен кейін, Шыңғыс хан оның ұлы Сукнақ тегінді (Suqnaq Tegin) Алмалықтың билеушісі етіп тағайындайды. Бұзар ханның әулеті моңғол империясының құрамында өз беделін сақтап қалды. Ол — Жетісу тарихындағы ірі саяси тұлғалардың бірі және сол кездегі түркі тайпаларының моңғол шапқыншылығы қарсаңындағы күрделі таңдауын (Күшлікке қарсы Шыңғыс ханмен одақтасу) көрсеткен билеуші.
Қаза табуы
Бұзар ханның өлімі трагедиялық жағдайда болған. Бірде ол аң аулап жүргенде, Күшліктің әскерлері оны тұтқиылдан басып алып, қолға түсіреді.
- Күшлік оған Алмалық қаласын беріп, бағынуды талап етеді. Бірақ қала халқы мен Бұзардың әйелі (кейбір деректерде Шыңғыс ханның қызы немесе туысы делінеді) қала қақпасын ашпай, қарсылық көрсетеді.
- Нәтижесінде Күшлік Бұзар ханды өлтіруге бұйрық береді.