Жартылай өткізгіштер — өзінің электрлік қасиеті жағынан өткізгіштер мен диэлектриктердің (мысалы, германий, кремний) арасынан орын алатын элементтер. Металдармен салыстырғанда жартылай өткізгіштер электр тоғын аз өткізеді, ол сәулелену кезінде жарық энергиясының ағымымен өзгере алады. Радиолампалармен салыстырғанда жартылай өткізгіштер құралдардың көлемі мен салмағы аз, электрлік және механикалық беріктігі жоғары болады, олар ұзақ уақыт қызмет ете алады және электр энергиясын аз пайдаланады. Осындай қолайлы қасиеттеріне орай жартылай өткізгіштерді әскери радиотехникалык аппаратураларда жиі қолданады. Электрондық өткізгіштігі бар жартылай өткізгіш n-типті жартылай өткізгіш деп аталады; кемтіктік өткізгіштігі бар жартылай өткізгіш p-типті жартылай өткізгіш деп аталады. Жартылай өткізгіштердің практикада қолданылуының ең бастысы қоспалық өткізгіштік болып табылады, ол басқа заттардың қоспасы арқылы анықталады.Қоспалар екі түрлі болады - донорлық және акцепторлық. Донорлық қоспалар рұқсат етілмеген зонаның жоғары шекарасы маңында қосымша рұқсат етілген энергия деңгейлерін тудырады, мұндай қоспалардың атомдары өткізгіштік зонасына электрондар береді, соның арқасында қоспалық электрондық өткізгіштік тудырады. Акцепторлық қоспалар рұқсат етілмеген зонаның төменгі шекарасы маңында қосымша рұқсат етілдген энергия деңгейлерін тудырады, мұндай қоспалардың атомдары валенттік зонадан өз деңгейлеріне электрондар алады, соның арқасында қоспалық кемтіктік өткізгіштік тудырады.
Ерекшеліктері
Жартылай өткізгіштердің кәдімгі температурадағы электрөткізгіштігі металдардың электрөткізгішітігі мен салыстырғанда аз. Өте төмен температурада олар диэлектриктерге ұқсайды. Жартылай өткізгіштердің электрөткізгіштігі температура мен жарық әсерінен қатты өзгереді, яғни температура артады және жартылай өткізгіш неғұрлым қатты жарықталынса, оның электрөткізгіштігі де соғұрлым жоғары болады. Жартылай өткізгіштердің электрөткізгіштігі оның құрамына өте аз шамада қоспалар енгізу жолымен басқарылады. Жартылай өткізгіштерде электрондарды атомнан жұлып алуға қажет энергия диэлектриктерге қарағанда көп аз болады. Сондықтан жартылай өткізгіштерді қыздырған кезде қозғалғыш ток тасымалдаушылар саны тез артып, олардың кедергілері күшті төмендейді. Ал температура төмендегенде жартылай өткізгіштердің кедергісі артады. Жартылай өткізгіштердің кедергісіне тек температура ғана емес, сонымен қатар жарықталыну да әсер етеді екен. Жарықталыну жартылай өткізгіштің кедергісін едәуір азайтады, өткені сәулелену жартылай өткізгіштердегі қозғалғыш ток тасымалдаушылардың санын біршама арттыруға қажетті энергия береді.