Goldman Sachs

1869 жылы Маркус Голдман Нью-Йорк қаласында көмір науасының жанындағы бір бөлмелі жертөле кеңсесінде Goldman Sachs компаниясының негізін қалады. 1882 жылы Голдманның күйеу баласы Самуэль Сакс компанияға қосылды. 1885 жылы Голдманның ұлы Генри Голдман мен күйеу баласы Людвиг Дрейфусс кәсіпке қосылып, компания қазіргі атауы — Goldman Sachs & Co. атауын қабылдады. Компания кәсіпкерлер арасында коммерциялық қағаздарды пайдалануды алғашқылардың бірі болып енгізді және 1896 жылы Нью-Йорк қор биржасына (NYSE) мүше болды. 1898 жылға қарай фирманың капиталы 1,6 миллион АҚШ долларына жетті. Компания 1900 жылы Бостон мен Чикагода, 1918 жылы Сан-Францискода, ал 1920 жылы Филадельфия мен Сент-Луисте кеңселерін ашты.

Goldman Sachs алғашқы жария орналастырулар (IPO) нарығына 1906 жылы Sears, Roebuck and Company компаниясын қор биржасына шығару арқылы кірді. Бұл мәміленің жүзеге асуына Генри Голдман мен Sears компаниясының иелерінің бірі Юлиус Розенвальд арасындағы жеке достық ықпал етті. Одан кейін компания басқа да IPO-ларды андеррайтингтеумен айналысты, олардың қатарында 1906 жылғы General Cigar Company, 1912 жылғы F. W. Woolworth Company және Continental Can болды. Компанияларды бағалау саласында да фирма жаңашылдық танытты. Ол компания құнын анықтауда баланстық құнның орнына баға мен табыстың арақатынасын қолданған алғашқы компаниялардың бірі болды. Соның арқасында материалдық активтері аз бөлшек сауда кәсіпорындары мен басқа компаниялар үшін капитал тарту жеңілдеді.

1912 жылы Генри С. Бауэрс компанияның негізін қалаушы әулетке жатпайтын, бірақ фирманың серіктесі болып, оның пайдасынан үлес алған алғашқы адам болды. 1917 жылы Генри Голдманның Германияны қолдайтын ұстанымына байланысты фирмадағы басқа серіктестер тарапынан қысым күшейіп, ол компаниядан кетуге мәжбүр болды. 1918 жылы Уоддилл Кэтчингс компанияға қосылғанға дейін фирманы толық бақылау Сакс әулетінің қолында болды. 1928 жылға қарай Кэтчингс Goldman Sachs-тағы ең ірі жеке үлеске ие серіктеске айналды. 1919 жылы компания Merck & Co. компаниясының елеулі үлесін сатып алды, ал 1922 жылы General Foods компаниясына ірі инвестиция жасады. 1928 жылғы 4 желтоқсанда фирма жабық үлгідегі инвестициялық қор болып табылатын Goldman Sachs Trading Corp. қорын іске қосты. Алайда бұл қор 1929 жылғы Уолл-стрит дағдарысы кезінде күйреді. Сол кезеңде Goldman Sachs акция бағаларын айла-шарғы жасауға және инсайдерлік саудаға қатысқан деген айыптауларға тап болды.

1930 жылы, Ұлы депрессия кезеңінде, фирма Уоддилл Кэтчингсті басшылықтан шеттетіп, аға серіктес қызметіне Сидни Уайнберг келді. Уайнберг компанияның негізгі назарын сауда операцияларынан инвестициялық банк қызметіне ауыстырды. Оның әрекеттері фирманың әлсіреген беделін қалпына келтіруге көмектесті. Уайнбергтің басшылығымен Goldman Sachs 1956 жылы Ford Motor Company компаниясының 657 миллион АҚШ долларын құраған алғашқы жария орналастыруының (IPO) жетекші кеңесшісі болды. Бұл сол кезеңдегі аса ірі жетістіктердің бірі саналды. Сондай-ақ фирма 1958 жылы Sears Roebuck компаниясының 350 миллион АҚШ долларлық облигациялық қарыз орналастыруына жетекшілік етті. Уайнбергтің жетекшілігі кезінде компания инвестициялық зерттеулер бөлімін және муниципалдық облигациялар бөлімін құрды. Сонымен қатар фирма тәуекел арбитражын қолданудың алғашқы жаңашылдарының бірі болды.

1950-жылдары Гас Леви компанияға бағалы қағаздар трейдері ретінде қосылды. Сол кезеңде фирма ішінде екі ықпалды бағыт — инвестициялық банк қызметі мен бағалы қағаздар саудасы — басымдық үшін бәсекелесті. Леви ірі көлемдегі бағалы қағаздар мәмілелерін жүзеге асырудың алғашқы дамытушыларының бірі болды және оның жетекшілігімен компания осы бағытты кеңінен дамытты. Уайнбергтің күшті ықпалына байланысты фирма 1956 жылы компанияның назарын тек Уайнбергке тәуелді бағыттан әртараптандыру мақсатында жеке инвестициялық банк бөлімін құрды. 1957 жылы фирманың штаб-пәтері Нью-Йорк қаласындағы 20 Broad Street ғимаратына көшірілді.

1969 жылы Гас Леви Сидни Уайнбергтің орнына аға серіктес болды және компанияның бағалы қағаздар саудасы бөлімін қайтадан күшейтті. Левиге фирманың әйгілі «ұзақ мерзімді ашкөздік» қағидатының авторы деген баға беріледі. Бұл ұстаным ұзақ мерзімді кезеңде пайда табылып отырған жағдайда қысқа мерзімді шығындарға төзуге болатынын білдірді. Сонымен қатар серіктестер өз табыстарының басым бөлігін қайтадан компанияның өзіне инвестициялап отырды. Уайнберг фирманың аға серіктесі болып қала берді және сол жылдың шілде айында қайтыс болды.

1970 жылы фирма тағы бір қаржылық дағдарысқа тап болды. Сол жылы Penn Central Transportation Company компаниясы банкротқа ұшырады. Компанияның айналымда жүрген коммерциялық қағаздарының көлемі 80 миллион АҚШ долларынан (2024 жылғы құны бойынша шамамен 497 миллион АҚШ доллары) асты, олардың басым бөлігі Goldman Sachs арқылы шығарылған еді. Бұл банкроттық өте ірі оқиғаға айналды. Соның салдарынан туындаған сот істері, әсіресе АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар жөніндегі комиссиясы (SEC) көтерген талаптар, фирманың серіктестік капиталын, өміршеңдігін және беделін қатерге тіреді. Дәл осы банкроттықтан кейін коммерциялық қағаздар шығаратын барлық эмитенттерге несиелік рейтинг беру тәжірибесі қалыптасты. Бүгінде мұндай рейтингтерді бірнеше несиелік рейтинг агенттігі жүргізеді.

Серіктес Стэнли Р. Миллердің басшылығымен фирма 1970 жылы Лондонда өзінің алғашқы халықаралық кеңсесін ашты, ал 1972 жылы жеке капиталды басқару бөлімін және тұрақты табысты бағалы қағаздар бөлімін құрды. 1974 жылы компания Electric Storage Battery фирмасын International Nickel мен Morgan Stanley тарапынан жасалған дұшпандық жұтып алу әрекетінен қорғау барысында «ақ сері» стратегиясын алғашқылардың бірі болып қолданды. 1976 жылы Сидни Уайнбергтің ұлы Джон Уайнберг пен Джон С. Уайтхед бірлескен аға серіктестер қызметіне тағайындалды. Бұл фирмадағы бірлескен басшылық дәстүрін қайта нығайтты. Олардың бастамаларының бірі компанияның 14 іскерлік қағидатын әзірлеу болды.

1981 жылғы 16 қарашада фирма тауарлық нарықтардағы саудамен айналысатын J. Aron & Company компаниясын сатып алды. Кейін бұл компания Тұрақты табысты бағалы қағаздар бөлімімен біріктіріліп, Тұрақты табысты бағалы қағаздар, валюталар және тауарлар бөлімі деп аталды. J. Aron компаниясы кофе мен алтын нарықтарындағы қызметімен танымал болды. Goldman Sachs компаниясының кейінгі бас атқарушы директоры Ллойд Бланкфейн де фирмаға осы бірігу нәтижесінде келген.

1983 жылы фирма жаңадан салынған 85 Broad Street ғимаратындағы жаһандық штаб-пәтеріне көшті және 2009 жылы қазіргі штаб-пәтеріне ауысқанға дейін сол ғимаратта орналасты. 1985 жылы компания Рокфеллер орталығына иелік ететін жылжымайтын мүлікке инвестициялау қорының (REIT) жария орналастырылуын андеррайтингтеді. Ол сол кезде тарихтағы ең ірі REIT орналастыруы болды.Кеңес Одағының ыдырауы басталған кезеңге сәйкес фирма жаһандық жекешелендіру үдерісіне де қатыса бастады. Ол мемлекеттік құрылымдардан бөлініп шыққан компанияларға кеңес беру арқылы жекешелендіру мәмілелерін жүзеге асыруға көмектесті.

1986 жылы фирма институционалдық инвесторларға, қаржылық кеңесшілерге және жеке тұлғаларға ашық әрі жеке нарықтарда инвестициялық және кеңес беру қызметтерін ұсынатын Goldman Sachs Asset Management бөлімін құрды. Сол жылы компания Microsoft компаниясының алғашқы жария орналастырылуын (IPO) андеррайтингтеді, General Electric компаниясына RCA компаниясын сатып алу мәселесі бойынша кеңес берді және Лондон мен Токио қор биржаларына қосылды, бұл өз кезегінде компанияның қосылулар мен жұтып алулар саласындағы қызметінің кеңеюіне ықпал етті. 1980-жылдары фирма инвестициялық зерттеулерін электрондық түрде таратқан алғашқы банктердің бірі болды және бастапқы шығарылымдағы терең дисконтталған облигациялардың алғашқы жария орналастырылуын жүзеге асырды. 1988 жылы компания Үндістанның Мемлекеттік банкіне несиелік рейтинг алуға және АҚШ-тың коммерциялық қағаздар нарығында 200 миллион АҚШ доллары көлемінде қағаздар шығаруға көмектесті.

1990 жылы Роберт Рубин мен Стивен Фридман бірлескен аға серіктестер болды. Олар компанияның қосылулар мен жұтып алулар, сондай-ақ сауда операциялары бағыттарын нығайту мақсатында фирманың жаһандануға бағдарланған дамуына басымдық беруге уәде етті. 1990 жылы компания Нью-Йорк қор биржасында қағазсыз сауда жүйесін енгізді. 1992 жылы Рубин Билл Клинтон әкімшілігінде қызмет атқару үшін фирмадан кетті. 1994 жылы компания Goldman Sachs тауар индексін (GSCI) іске қосты және Қытайдағы алғашқы кеңсесін Бейжің қаласында ашты. Сол жылы Стивен Фридманның аға серіктес қызметінен кетуінен кейін Джон Корзин компанияның бас атқарушы директоры болып тағайындалды.

Серіктестер арасындағы ондаған жылдарға созылған пікірталастардан кейін Goldman Sachs 1999 жылғы мамырда алғашқы жария орналастыру (IPO) арқылы ашық акционерлік қоғамға айналды. IPO барысында Goldman Sachs компанияның 12,6%-ын жұртшылыққа сатты. Орналастырудан кейін компанияның 48,3%-ы бұрынғы 221 серіктестің иелігінде қалды, 21,2%-ы серіктес болып табылмайтын қызметкерлерге тиесілі болды, ал қалған 17,9%-ы Goldman Sachs-тың зейнетке шыққан серіктестеріне және екі ұзақ мерзімді инвесторға — Sumitomo Bank Ltd. пен Kamehameha Schools ұйымының инвестициялық бөлімшесіне тиесілі болды. Акциялар биржаға шығарылған кезде бір акцияның бағасы 53 АҚШ долларын құрады. IPO өткізілгеннен кейін Генри Полсон Джон Корзиннің орнына компанияның директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директоры болып тағайындалды.

2000 жылғы қыркүйекте Goldman Sachs Нью-Йорк қор биржасындағы ең ірі мамандандырылған сауда фирмаларының бірі болған Spear, Leeds & Kellogg компаниясын 6,3 миллиард АҚШ долларына (2024 жылғы құны бойынша шамамен 10,9 миллиард АҚШ доллары) сатып алды.

2006 жылғы мамырда Генри Полсон АҚШ Қаржы министрі қызметіне тағайындалу үшін компаниядан кетті, ал оның орнына Ллойд Бланкфейн директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директор болып тағайындалды.

2008 жылғы 21 қыркүйекте Goldman Sachs пен Morgan Stanley — АҚШ-тағы қалған соңғы екі ірі инвестициялық банк — дәстүрлі банк холдингтік компанияларына айналатындарын ресми түрде жариялады. Олардың банк мәртебесін алу туралы өтінішін Федералдық резерв жүйесінің мақұлдауы Конгрестің бағалы қағаздар фирмаларын депозит қабылдайтын банктерден бөліп шығарғанына 75 жыл өткен соң тәуелсіз инвестициялық банк үлгісінің аяқталғанын білдірді. Бұл шешім Lehman Brothers банкротқа ұшырап, Merrill Lynch компаниясының Bank of America-ға жедел сатылуына алып келген бірнеше апталық қаржылық күйзелістер кезеңінің соңында қабылданды. 2008 жылғы 23 қыркүйекте Berkshire Hathaway компаниясы Goldman Sachs-тың 5 миллиард АҚШ долларына тең артықшылықты акцияларын сатып алуға келісті. Сонымен қатар ол бес жыл ішінде Goldman Sachs-тың тағы 5 миллиард АҚШ долларына тең жай акцияларын сатып алу құқығын беретін варранттарға ие болды. Сол кезеңде компания бір акциясы 123 АҚШ долларынан бағаланған акцияларды жария орналастыру арқылы қосымша 5 миллиард АҚШ долларын тартты. 2008 жылғы қазанда Goldman Sachs АҚШ Қаржы министрлігінен Қиындыққа ұшыраған активтерге көмек көрсету бағдарламасы (TARP) аясында 10 миллиард АҚШ долларына тең артықшылықты акциялар түріндегі инвестиция алды. 2009 жылғы маусымда Goldman Sachs АҚШ Қаржы министрлігінің TARP бағдарламасы бойынша салған қаражатын 23% кірістілікпен қайтарды. Қайтарылған сома құрамына артықшылықты акциялар бойынша 318 миллион АҚШ долларлық дивиденд төлемдері мен варранттарды өтеуге жұмсалған 1,418 миллиард АҚШ доллары кірді. 2011 жылғы 18 наурызда Goldman Sachs Федералдық резерв жүйесінен Berkshire Hathaway иелігіндегі Goldman Sachs-тың артықшылықты акцияларын кері сатып алуға рұқсат алды.

2009 жылғы 16 қарашада Goldman Sachs өзінің жаңа штаб-пәтерін Манхэттендегі 200 West Street ғимаратында ашты.

2011 жылғы қыркүйекте Goldman Sachs өзінің ең ірі хедж-қоры — Goldman Sachs Asset Management (GSAM) құрамында жұмыс істеген Global Alpha Fund LP қорының жабылатынын жариялады. 1990-жылдардың ортасында бастапқы капиталы 10 миллион АҚШ долларымен құрылған Global Alpha бір кездері әлемдегі ең ірі әрі ең табысты хедж-қорлардың бірі саналды. Қордың басқаруындағы активтер көлемі (AUM) 2007 жылы ең жоғары деңгейіне жетіп, 12 миллиард АҚШ долларынан асты. Global Alpha инвестициялық шешімдер қабылдау үшін сандық талдау мен компьютерлік модельдерді пайдаланды, сондай-ақ жоғары жиілікті сауда әдістерін қолданды. Қорды сауда операциялары негізделген статистикалық модельдерді әзірлеген Клифф Аснесс пен Марк Кархарт құрған.The Wall Street Journal басылымы Global Alpha қорын «ірі әрі құпиялы хедж-қор» деп сипаттап, оны баламалы инвестициялар портфеліндегі «Cadillac» деп атаған. Қор 2006 жылға қарай Goldman Sachs үшін миллиондаған доллар пайда әкелген. Алайда кейін қордың көрсеткіштері төмендей бастады. 2008 жылдың ортасына қарай оның басқаруындағы активтері 2,5 миллиард АҚШ долларына дейін қысқарды. 2011 жылғы маусымда бұл көрсеткіш 1,7 миллиард АҚШ долларынан төмен болды, ал сол жылғы шығындардан кейін 2011 жылғы қыркүйекте шамамен 1 миллиард АҚШ долларын ғана құрады.

2015 жылғы тамызда Goldman Sachs General Electric компаниясының GE Capital Bank онлайн-депозиттік платформасын сатып алуға келісті. Мәміле құрамына 8 миллиард АҚШ долларына тең онлайн депозиттер және брокерлер арқылы орналастырылған депозиттік сертификаттардың тағы 8 миллиард АҚШ долларлық көлемі кірді.

2016 жылғы сәуірде Goldman Sachs тікелей банк қызметін көрсететін GS Bank банкін іске қосты. Сол жылғы қазанда Goldman Sachs Bank USA Marcus by Goldman Sachs бренді арқылы комиссиясыз қамтамасыз етілмеген жеке несиелер ұсына бастады.

2018 жылы Goldman Sachs компаниясы Дэвид Соломонның Ллойд Бланкфейннің орнына директорлар кеңесінің төрағасы және бас атқарушы директор қызметіне келетінін жариялады.

2019 жылғы наурызда Apple компаниясы Goldman Sachs-пен серіктестік орнатып, Apple Card несиелік картасын іске қосатынын жариялады. Бұл банк ұсынған алғашқы несиелік карта болды.

2021 жылғы тамызда Goldman Sachs басқаруындағы активтерінің көлемі 335 миллиард АҚШ долларын құрайтын NN Investment Partners компаниясын NN Group-тен 1,7 миллиард еуроға сатып алу жөнінде келісімге келгенін жариялады.

2026 жылғы қаңтарда Goldman Sachs Apple Card бағдарламасын 2028 жылы JPMorgan Chase компаниясына беру туралы келісім жасалғанын хабарлады.