Наразылық дауысы

Наразылық дауысы — бұл сайлаушылардың кандидаттарды таңдауына немесе сайлаушының қазіргі саяси жүйесіне наразылық білдіруге арналған сайлау дауысы. Егер сайлаушы қазіргі жүйедегі басқа кандидаттарға келіссе, оны «құрылымдық» деп атауға болады, немесе егер сайлаушы бүкіл жүйеге — әдетте өкілді демократияға қарсы болса, бірақ сонымен бірге жүйенің кіші түрлеріне — Бір партиялық жүйеге, басым партиялық жүйеге немесе екі партиялық жүйеге қарсы тұруды білдіруі мүмкін.

Дауыс бермеу әрекеті болып табылатын абстиненциямен қатар, наразылық дауысы көбінесе заңдылықтың жеткіліксіздігінің айқын белгісі болып саналады.

Тартыну сайлаушылардың қарапайым апатиясы болмаған кезде наразылық дауысының бір түрі болуы мүмкіннемесе жалпы саясатқа немқұрайлы қарау.

Тартыну мәселесі — бұл наразылық ниетіне қарама-қарсы болуы мүмкін статус-квоны сақтайды. Бір үміткердің ең көп қолдауы бар жүйеде абстиненция наразылығы сайлау нәтижелерінде бұл көпшілікті арттырады. Мысалы, 10 адам екі партияға дауыс берсін, ал А мен Б. алтауы A партиясын, ал үшеуі в партиясын қолдайды, ал біреуі наразылық білдірмек. Егер наразылық білдіруші А партиясына дауыс берсе, онда нәтижелер 30%-ға қарсы 70 % құрайды (сәйкесінше А мен В үшін); егер наразылық білдіруші сайлауға қатыспаса, онда нәтижелер 33%-ға қарсы 67% құрайды; егер наразылық білдіруші в партиясына дауыс берсе, онда нәтижелер 40%-ға қарсы 60% құрайды. Үлкен сайлауда айырмашылық аз, бірақ механизм өзгеріссіз қалады.

Осылайша, тартыну ең танымал кандидатқа дауыс беру үлесін арттырады, ал танымал кандидатқа қарсы дауыс беру олардың артықшылығын азайтады. Сонымен қатар, белгілі бір пайыздық кедергіден өтпеген кандидатқа дауыс беру ең танымал кандидаттың дауыс үлесін арттырады.

Көбінесе сайлаушылар бюллетеньді бұзады, оны жарамсыз етеді — бір кандидатқа бірнеше белгі немесе басқа белгі қояды. Бүлінудің кейбір әдістері өте ерекше: олар бюллетеньдерге наразылық сөздерін жазады, карикатуралар салады, көрші елдердің танымал саясаткерлерін немесе ертегі кейіпкерлерін жазады. Егер сіздің кандидатыңызға сәйкес келу мүмкіндігі болса, ертегі кейіпкері жазылады-мысалы, АҚШ-тағы жергілікті сайлауда және Швециядағы парламенттік сайлауда Микки Маус пен Дональд Дак танымал.

Саяси жүйе әлсіз және адамдар жағдайға жаппай наразы болған елдерде наразылық дауыстарын қатайтатын «қара ат» пайда болуы мүмкін. Олардың ішіндегі ең танымалдары — ситх киген Дарт Алексеевич Вейдер (Шевченко) және аз бақытты кандидат — Василий Протывсих (Гуменюк). Мұндай наразылық білдірушілердің кейбірі тіпті таңдалуы мүмкін — Тиририка (цирк сайқымазағы, 2010 жылдан бастап Бразилия депутаты, «Бұдан жаман жер жоқ, Тиририкаға дауыс беріңіз» ұранымен жүгірді) және Ральф Регенвану (2008 жылдан бастап Вануату парламентінің мүшесі, 2011 жылдан бастап министр).

• Ақылды дауыс беру