Серж Арош

Серж Арош
	Серж Арош
	фр. Serge Haroche
Туған күні	11 қыркүйек 1944 (81 жас)
Туған жері	Касабланка, Француздық Марокко
Ғылыми аясы	кванттық механика
Жұмыс орны	Пьера және Мария Кюри университеті,; Коллеж де Франс
Альма-матер	Жоғары қалыпты мектеп,; Пьера және Мария Кюри университеті
Ғылыми жетекші	Клод Коэн-Таннуджи

Серж Арош (фр. Serge Haroche; 11 қыркүйек 1944) — француз физигі, ол 2012 жылы физика бойынша Нобель сыйлығын (Дэвид Уайнлендпен бірге) «жеке кванттық жүйелерді өлшеуге және басқаруға мүмкіндік беретін кванттық манипуляция технологияларының серпінділігі» үшін иеленген.

Өмірбаяны

Серж Арош 1944 жылы 11 қыркүйекте Касабланкада мароккалық (әкесінің жағынан) және орыс (анасының жағынан) текті еврей отбасында дүниеге келген. Оның анасы — Одесса тумасы Валентина Арош (қыз кезіндегі аты Рублева, 1921—1998) мұғалім, ал әкесі Альберт Арош (1920—1998, бастапқыда Марракештен шыққан) заңгер болған. Оның ата-әжесі (Исаак пен Эстер Арош) Дүниежүзілік еврей одағының мектебі болып табылатын Израиль альянсын басқарды. Ана жағынан ата-әжелер, дәрігерлер Александр Гершович Рублев (1897—?) және София Моише-Дувидовна Фромштейн (1896—?), 1920 жылдардың басында Кеңес Одағынан кетіп, Парижге қоныстанды, ал сол жерден Касабланкаға көшті..

Серж 12 жаста болғанда, Марокко тәуелсіздігін жариялады, ал оның отбасы Францияның астанасына көшті. Политехникалық мектепте, Жоғарғы Қалыпты Мектепте және Париж университетінде оқыды (1963—1967). 1971 жылы Клод Коэн-Таннуджидің жетекшілігімен ол Пьер және Мария Кюри университетінде диссертация қорғады.

Арош Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығында (CNRS, 1967—1975) ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді, содан кейін Артур Шавловтың тобында Стэнфорд университетінде бір жыл тағылымдамадан өтті. 1975 жылы ол Пьер және Мария Кюри университетінде профессор болып тағайындалды. 1974 жылдан 1984 жылға дейін Париж политехникалық мектебінде де сабақ берді. 1994 жылдан 2000 жылға дейін Жоғарғы қалыпты мектепте физика кафедрасын басқарды. 2001 жылдан бастап ол Колледж де Франсте профессор болып жұмыс істейді, онда кванттық механика кафедрасын басқарады (2012 жылдың қыркүйегінен бастап колледж әкімшісі де болды).

Серж Арош — Француз, Еуропа және Америка физикалық қоғамдарының мүшесі, сондай-ақ Ресей Ғылым академиясының шетелдік мүшесі.

Отбасы

Әйелі — әлеуметтанушы Клодин Арош (қыз кезіндегі аты Зелигсон), Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығының эмерит-директоры, саяси сенімдер әлеуметтануы бойынша бірнеше монографиялардың авторы және күйеуі сияқты орыс эмигранттарының отбасынан шыққан. Олардың екі баласы бар.

Жиені — әнші және композитор Рафаэль Арош (1975 жылы туған).

Марапаттар

1992 — Гумбольдт сыйлығы
1993 — Альберт Михельсон медалі
2000 — Манне Зигбанды еске алу дәрісі
2002 — Халықаралық кванттық байланыс сыйлығы
2002 — Кванттық электроника және оптика саласындағы сыйлық
2007 — Таунс сыйлығы
2009 — Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығының алтын медалі
2012 — Физика бойынша Нобель сыйлығы (Дэвид Уайнлендпен бірге)
2013 — Шредингер дәрісі (Вена кванттық ғылым және технология орталығы)
2013 — Чехия Республикасы Сенаты төрағасының күміс медалі (Чехия)
2014 — Шредингер дәрісі (Лондонның Императорлық колледжі)

Әлеуметтік іс-шаралар

2016 жылы ол Greenpeace ұйымын, Біріккен Ұлттар Ұйымын және бүкіл әлемдегі үкіметтерді генетикалық түрлендірілген организмдерге (ГМО) қарсы күресті тоқтатуға шақыратын хатқа қол қойды.