Ардем Патапутян

Ардем Патапутян
	Ардем Патапутян
	ағылш. Ardem Patapoutian, арм. Արտեմ Պատապուտյան
Туған күні	2 қазан 1967 (58 жас)
Туған жері	Бейрут, Ливанда
Азаматтығы	АҚШ; Ливан; Армения
Ғылыми аясы	физиология, молекулярлық биолог, нейробиолог, невролог
Жұмыс орны	Ховард Хьюз медициналық университеті; Скриппс ғылыми-зерттеу институты
Ғылыми дәрежесі	Философия докторы
Ғылыми атағы	университет профессоры, физиолог, биохимик
Альма-матер	Калифорния университеті, Лос-Анжелес; Калифорния технологиялық институты
Ғылыми жетекші	Рэнди Шекман
Несімен белгілі	Ноцицепция
Марапаттары	; Әулие Месроп Маштоц ордені (2022); 1-ші дәрежелі Құрмет орденінің кавалері (Ливан); Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы (2021); BBVA қорының білім шекаралары сыйлығы (2020); Кавли сыйлығы (2020); Розенштель сыйлығы (2019); В. Алден Спенсер сыйлығы (2017)
Сайты	rockefeller.edu/our-scie…

Ардем Патапутян (ағылш. Ardem Patapoutian , арм. Արտեմ Պատապուտյան; 1967, Бейрут, Ливан) — америкалық молекулалық биолог және нейробиолог. Говард Хьюз медициналық институтында (HHMI) ғылыми қызметкер. Физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (2021). Америка философиялық қоғамының мүшесі (2023).

Өмірбаян

Ардем Патапутян 1967 жылы 2 қазанда Бейрутта армян отбасында дүниеге келген. 1986 жылы Америка Құрама Штаттарына қоныс аудармас бұрын бір жыл бойы Бейруттағы Америка университетінде оқыды. Лос-Анджелестегі Калифорния университетін бітіріп, 1990 жылы цитология және даму биологиясы мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін, ал 1996 жылы Калифорния технологиялық институтында PhD дәрежесін алды. Аспирант ретінде Патапутян Сан-Францискодағы Калифорния университетінде Луи Райхардтпен бірге жұмыс істеді. 2000 жылы Скриппс зерттеу институтында доцент болды. 2000 және 2014 аралығында ол Новартис зерттеу қорында қосымша лауазымдарда жұмыс істеді. 2014 жылдан бастап Патапутян Ховард Хьюз медициналық институтында (HHMI) зерттеуші болып жұмыс істеді.

Патапутян сигналдардың трансдукциясын зерттейді. Ол температура, механикалық энергия немесе жасуша көлемінің кеңеюі арқылы белсендірілетін жаңа иондық арналар мен рецепторларды анықтауға айтарлықтай үлес қосты. Патапутян және оның әріптестері бұл иондық арналардың температураны сезуде, жанасу сезімінде, проприоцепцияда, ауырсыну сезімінде және тамыр тонусын реттеуде маңызды рөл атқаратынын көрсете алды. Жақында жүргізілген жұмыстарда механосезімтал иондық арналарды анықтау және сипаттау үшін функционалды геномика әдістері қолданылды (механиотрансдукция).

Марапаттар мен сыйлықтар

Әулие Месроп Маштоц ордені (15 маусым 2022, Армения) — биология саласындағы көрнекті жетістіктері және медицина ғылымының дамуына қосқан елеулі үлесі үшін.
Google Scholar мәліметтері бойынша, Патапутянның Хирш индексі 68, ал Scopus мәліметтері бойынша 63 (2020 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша). 2016 жылдан бері Америка ғылымды дамыту қауымдастығының мүшесі, 2017 жылдан бері Ұлттық ғылым академиясының мүшесі және 2020 жылдан бері Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі. Патапутян 2017 жылы У. Олден Спенсера сыйлығын, 2019 жылы — Розенштель сыйлығын, неврология саласында 2020 жылы — Кавли сыйлығын және 2020 жылы биомедицина саласындағы BBVA Foundation Frontiers of Knowledge сыйлығын алды.
2021 жылы Патапутян Дэвид Джулиуспен бірге физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығына ие болды.

Сілтемелер

Ардем Патапутян, PhD, Scripps Research (scripps.edu)
Patapoutian Lab (patapoutianlab.org)
Cirriculum Vitae 15 ақпанның 2020 жылы. (PDF; 109 кБ; 2019 жылдың қараша айындағы стенд)
Ардем Патапутян, PhD, Ховард Хьюз медициналық институтының веб-сайтында (hhmi.org)
Ардем Патапутян, Academic Tree сайтында (neurotree.org)