Қырғыз әліпбиі (қыр. Кыргыз алфавити, قىرغىز الفابىتى) — қырғыз тілін жазып алуға қолданылатын жазу жүйесі. Оның үш ресми әліпбиі бар:
- Кириллица Қырғызстанда ресми қолданылады.
- Араб жазуы ресми түрде Ауғанстан, Пәкістан және Қытайда қолданылады.
- Қырғыз Брайль шрифті.
Әліпбилер салыстырмасы
| Кириллица | Араб | Латын (1928–1938) | ХФӘ транскрипциясы |
|---|---|---|---|
| А а | ا | A a | /ɑ/ |
| Б б | ب | B ʙ | /b/ |
| В в | ۋ | V v | /v/, /w/ |
| Г г | گ غ* | G g, Ƣ ƣ | /ɡ/, /ʁ/, /ɢ/ |
| Д д | د | D d | /d/ |
| Е е | ە | E e | /e/ |
| Ё ё | ي+و(يو) | Jo jo | /jo/ |
| Ж ж | ج | Ç ç (1938 бастап Ƶ ƶ) | /d͡ʒ/, 1938 бастап /d͡ʒ/ және /ʒ/, екеуі де |
| З з | ز | Z z | /z/ |
| И и | ى | I i | /i/ |
| Й й | ي | J j | /j/ |
| К к | ك ق* | K k, Q q | /k/, /q/, /χ/ |
| Л л | ل | L l | /l/, /ɫ/ |
| М м | م | M m | /m/ |
| Н н | ن | N n | /n/ |
| Ң ң | ڭ | Ꞑ ꞑ | /ŋ/, /ɴ/ |
| О о | و | O o | /o/ |
| Ө ө | ۅ | Ɵ ɵ | /ø/ |
| П п | پ | P p | /p/ |
| Р р | ر | R r | /r/ |
| С с | س | S s | /s/ |
| Т т | ت | T t | /t/ |
| У у | ۇ | U u | /u/ |
| Ү ү | ۉ | Y y | /y/ |
| Ф ф | ف | F f | /f/ |
| Х х | ح | H h | /χ/ |
| Ц ц | (ت+س (تس | Ts ts | /t͡s/ |
| Ч ч | چ | C c | /t͡ʃ/ |
| Ш ш | ش | Ş ş | /ʃ/ |
| Щ щ | - | Şc şc | /ʃt͡ʃ/, /ʃː/ |
| Ъ ъ | - | - | * |
| Ы ы | ى | Ь ь | /ɯ/ |
| Ь ь | - | - | * |
| Э э | ە | E e | /e/ |
| Ю ю | ي+ۋ(يۋ) | Ju ju | /ju/, /jy/ |
| Я я | ي+ا(يا) | Ja ja | /ja/, /jɑ/ |
Unicode
| Бастапқы 3 саны | Соңғы саны | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F | |
040 | Ѐ | Ё | Ђ | Ѓ | Є | Ѕ | І | Ї | Ј | Љ | Њ | Ћ | Ќ | Ѝ | Ў | Џ |
041 | А | Б | В | Г | Д | Е | Ж | З | И | Й | К | Л | М | Н | О | П |
042 | Р | С | Т | У | Ф | Х | Ц | Ч | Ш | Щ | Ъ | Ы | Ь | Э | Ю | Я |
043 | а | б | в | г | д | е | ж | з | и | й | к | л | м | н | о | п |
044 | р | с | т | у | ф | х | ц | ч | ш | щ | ъ | ы | ь | э | ю | я |
045 | ѐ | ё | ђ | ѓ | є | ѕ | і | ї | ј | љ | њ | ћ | ќ | ѝ | ў | џ |
046 | Ѡ | ѡ | Ѣ | ѣ | Ѥ | ѥ | Ѧ | ѧ | Ѩ | ѩ | Ѫ | ѫ | Ѭ | ѭ | Ѯ | ѯ |
047 | Ѱ | ѱ | Ѳ | ѳ | Ѵ | ѵ | Ѷ | ѷ | Ѹ | ѹ | Ѻ | ѻ | Ѽ | ѽ | Ѿ | ѿ |
048 | Ҁ | ҁ | ҂ | ҃ | ҄ | ҅ | ҆ | ҇ | ҈ | ҉ | Ҋ | ҋ | Ҍ | ҍ | Ҏ | ҏ |
049 | Ґ | ґ | Ғ | ғ | Ҕ | ҕ | Җ | җ | Ҙ | ҙ | Қ | қ | Ҝ | ҝ | Ҟ | ҟ |
04A | Ҡ | ҡ | Ң | ң | Ҥ | ҥ | Ҧ | ҧ | Ҩ | ҩ | Ҫ | ҫ | Ҭ | ҭ | Ү | ү |
04B | Ұ | ұ | Ҳ | ҳ | Ҵ | ҵ | Ҷ | ҷ | Ҹ | ҹ | Һ | һ | Ҽ | ҽ | Ҿ | ҿ |
04C | Ӏ | Ӂ | ӂ | Ӄ | ӄ | Ӆ | ӆ | Ӈ | ӈ | Ӊ | ӊ | Ӌ | ӌ | Ӎ | ӎ | ӏ |
04D | Ӑ | ӑ | Ӓ | ӓ | Ӕ | ӕ | Ӗ | ӗ | Ә | ә | Ӛ | ӛ | Ӝ | ӝ | Ӟ | ӟ |
04E | Ӡ | ӡ | Ӣ | ӣ | Ӥ | ӥ | Ӧ | ӧ | Ө | ө | Ӫ | ӫ | Ӭ | ӭ | Ӯ | ӯ |
04F | Ӱ | ӱ | Ӳ | ӳ | Ӵ | ӵ | Ӷ | ӷ | Ӹ | ӹ | Ӻ | ӻ | Ӽ | ӽ | Ӿ | ӿ |
050 | Ԁ | ԁ | Ԃ | ԃ | Ԅ | ԅ | Ԇ | ԇ | Ԉ | ԉ | Ԋ | ԋ | Ԍ | ԍ | Ԏ | ԏ |
051 | Ԑ | ԑ | Ԓ | ԓ | Ԕ | ԕ | Ԗ | ԗ | Ԙ | ԙ | Ԛ | ԛ | Ԝ | ԝ | Ԟ | ԟ |
052 | Ԡ | ԡ | Ԣ | ԣ | Ԥ | ԥ | Ԧ | ԧ | Ԩ | ԩ | Ԫ | ԫ | Ԭ | ԭ | Ԯ | ԯ |
Мәтін-мысал
| Кириллица | Араб жазуы | Латын (Яңалиф, 1928–1938) | ХФӘ транскрипциясы | Қазақша аудармасы |
| Бардык адамдар өз беделинде жана укуктарында эркин жана тең укуктуу болуп жаралат. Алардын аң-сезими менен абийири бар жана бири-бирине бир туугандык мамиле кылууга тийиш. | باردىق ادامدار ۅز بەدەلىندە جانا ۇقۇقتارىندا ەركىن جانا تەڭ ۇقۇقتۇۇ بولۇپ جارالات. الاردىن اڭ-سەزىمى مەنەن ابئيىرى بار جانا بئرى-بئرىنە بئر تۇۇعاندىق مامئلە قىلۇۇعا تئيىش. | Bardьq adamdar ɵz ʙedelinde çana uquqtarьnda erkin çana teꞑ uquqtuu ʙolup çaralat. Alardьn aꞑ‑sezimi menen aʙijiri ʙar çana ʙiri‑ʙirine ʙir tuuƣandьq mamile qьluuƣa tijiş. | bɑrd̪ɯq ɑd̪ɑmd̪ɑr øz bed̪elind̪e d͡ʒɑnɑ uquq.t̪ɑrɯnd̪ɑ erkin d͡ʒɑnɑ t̪eŋ uquqt̪uː boɫup d͡ʒɑrɑɫɑt̪. ɑɫɑrd̪ɯn ɑŋ-sezimi menen ɑbijiri bɑr d͡ʒɑnɑ biri-birine bir t̪uːʁɑnd̪ɯq mɑmile qɯɫuːʁɑ t̪ijiʃ. | Барлық адамдар тумысынан азат және қадір-қасиеті мен құқықтары тең болып дүниеге келеді. Адамдарға ақыл-парасат, ар-ождан берілген, сондықтан олар бір-бірімен туыстық, бауырмалдық қарым-қатынас жасаулары тиіс. |