Зеренді ауданы – Ақмола облысының солтүстігіндегі әкімшілік бөлініс. 1935 жылы құрылған. 1997 жылы Көкшетау ауданымен біріктірілді. Жер аумағы 7,8 мың км². Аудан орталығы – Зеренді ауылы.
| Қазақстан ауданы | |||
| Зеренді ауданы | |||
| |||
| Әкімшілігі | |||
|---|---|---|---|
| Облысы | |||
| Аудан орталығы | Зеренді | ||
| Ауылдық округтер саны | 21 | ||
| Кенттік әкімдіктер саны | 1 | ||
| Ауыл саны | 79 | ||
| Әкімі | Әсет Құрманғожин | ||
| Аудан әкімдігінің мекенжайы | Зеренді ауылы, Тәуелсіздік көшесі, №71 | ||
| Тарихы мен географиясы | |||
| Координаттары | 52°55′ с. е. 69°22′ ш. б. / 52.917° с. е. 69.367° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 52°55′ с. е. 69°22′ ш. б. / 52.917° с. е. 69.367° ш. б. (G) (O) (Я) | ||
| Құрылған уақыты | 1935 | ||
| Жер аумағы | 7,8 мың км² | ||
| Уақыт белдеуі | UTC+5:00 | ||
| Тұрғындары | |||
| Тұрғыны | 35 078 адам (2023) | ||
| Ұлттық құрамы | қазақтар (67,08%), орыстар (23,82%), немістер (2,79%), украиндар (2,23%), татарлар (1,14%), беларустар (0,85%), поляктар (0,58%), басқалары (1,51%) | ||
| Сандық идентификаторлары | |||
| Пошта индексі | 021200-021231 | ||
| Автомобиль коды | 03 | ||
| Зеренді ауданының әкімдігі | |||
|
| |||
|
| |||
Географиялық орны, жер бедері
Солтүстігі мен батысында СҚО-ның Тайынша және Айыртау аудандарымен, шығысында Бурабай, оңтүстігінде Сандықтау аудандарымен шектеседі.
Зеренді ауданы Көкшетау қыратының солтүстігін алып жатыр. Жер бедері аласа таулы, ұсақ шоқылы, ойлы-белесті жазық. Ірі таулары: Зеренді (587 м), Жыланды (609 м), Қараүңгір, Қаратау, Қошқарбай, Шымылдықты, Байөтер (551 м), Елікті (502 м), Нарөлген (489 м), т.б. Кен байлықтарынан алтын, қызғылт гранит, доломит, құрылысқа жарамды тас, құм, каолин, емдік саз, т.б. кездеседі.
Климаты
Климаты тым континенттік: қысы ұзақ (қар 140 – 160 күн жатады) суық, қары аз (20 см), жазы жылы әрі құрғақ. Ауаның орташа темпепатурасы қаңтарда –18°С, шілдеде 19°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 350 – 400 мм. Ауданның оңтүстіктен солтүстігіне қарай Шағалалы өзен мен оның оң саласы Қылшықты өзен ағып өтеді. Оңтүстігінен Есілдің оң салалары – Жабай, Аршалы, Қошқарбай бастау алады. Аудан аумағында көлдер көп. Ірілері: Зеренді, Қарағайлыкөл, Айдабол, Бірқыз, Шымылдықты, Құмдыкөл (тұщы), Қараүңгір, Жамантұз, Жолдыбай, Ақметжансор.
Топырағы, өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Аудан жерінде шіріндісі мол қара және күңгірт қоңыр топырақ кең тараған, сортаңдар да кездеседі. Тың игеру жылдары ауданның көп жері жыртылған. Ауданның солтүстік бөлігін қайың, терек шоқтары өскен ормандар алып жатыр. Қыраттың биік жерлері мен шоқыларда қарағай, Зеренді өңірінде қылқан жапырақты орман, Кіші Түкті өңірінде қайыңды, теректі ормандар өседі. Орманда қарақат, таңқурай, мойыл, итмұрын, бүлдірген бар. Ашық жерлерде қараған, тобылғы, т.б. бұталар, бітік шалғындық, астық тұқымдас түрлі шөптер, қызғылт селеу, сәбізшөп, бетеге, жусан, тастақты жерлерінде қына өседі. Орманда қасқыр, бұлан, елік, қоян, түлкі, қарсақ, суыр, тиін, даласында кемірушілер кездеседі. Дала, су құстарының 200-ден аса түрі мекендейді. Ауданда Куйбышев, Самарбай, Зеренді, Кіші Түкті, т.б. орман шаруашылықтары мен олардың бөлімшелері орналасқан. Ірі елді мекендері: Айдабол, Алексеевка, Бірлестік, Зеренді, Шағалалы, Еленовка, Викторовка, Куропаткино, Симферопольское, Ақкөл.
Шаруашылығы
Зеренді ауданы экономикасының басты салалары егін және мал шаруашылығы. Ауыл шаруашылығын пайдаланылатын жері 642,4 мың га (2008), оның ішінде егістігі 233,7 мың га, тыңайған жері 112 мың га, шабындығы 3,1 мың га, жайылымы 278,2 мың га. Орман 85,9 мың га жерді қамтиды. Аудан жері арқылы Алматы – Петропавл, Қостанай – Барнауыл темір жол, Алматы – Петропавл, Атбасар – Көкшетау, Саумалкөл – Шортанды, т.б. автомобиль жолдары өтеді.
Тұрғыны
| 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 1999 | 2009 | 2021 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 22957 | ▲27069 | ▲29296 | ▼29223 | ▲30519 | ▲50206 | ▼40591 | ▼35625 |
Тұрғындар саны: 38682 адам (2019)
- Ұлттық құрамы: қазақтар (67,05%), орыстар (23,71%), немістер (2,75%), украиндар (2,34%), татарлар (1,17%), басқалары (2,97%)
Әкімшілік бөлінісі
Аудандағы 79 елді мекен 1 кенттік, 1 ауылдық әкімдік пен 20 ауылдық округке біріктірілген:
| Ауылдық округтері | 2009 | 2021 | 2021 2009-ға пайызбен | Ерлер 2009 | Ерлер 2021 | 2021 2009-ға пайызбен | Әйелдер 2009 | Әйелдер 2021 | 2021 2009-ға пайызбен |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Айдабол ауылдық әкімдігі | 1222 | ▼1041 | 85,2 | 587 | ▼511 | 87,1 | 635 | ▼530 | 83,5 |
| Ақкөл ауылдық округі | 2497 | ▼2154 | 86,3 | 1234 | ▼1095 | 88,7 | 1263 | ▼1059 | 83,8 |
| Алексеев кенттік әкімдігі | 2164 | ▼2017 | 93,2 | 1051 | ▼1002 | 95,3 | 1113 | ▼1015 | 91,2 |
| Бәйтерек ауылдық округі | 1438 | ▼1035 | 72 | 717 | ▼525 | 73,2 | 721 | ▼510 | 70,7 |
| Бұлақ ауылдық округі | 2297 | ▼2003 | 87,2 | 1132 | ▼1027 | 90,7 | 1165 | ▼976 | 83,8 |
| Викторов ауылдық округі | 2084 | ▼1607 | 77,1 | 1029 | ▼819 | 79,6 | 1055 | ▼788 | 74,7 |
| Зеренді ауылдық округі | 7695 | ▼7667 | 99,6 | 3697 | ▲3723 | 100,7 | 3998 | ▼3944 | 98,6 |
| Исаковка ауылдық округі | 955 | ▼635 | 66,5 | 493 | ▼345 | 70 | 462 | ▼290 | 62,8 |
| Күсеп ауылдық округі | 2608 | ▼2166 | 83,1 | 1314 | ▼1127 | 85,8 | 1294 | ▼1039 | 80,3 |
| Қанай би ауылдық округі | 953 | ▼703 | 73,8 | 484 | ▼360 | 74,4 | 469 | ▼343 | 73,1 |
| Қонысбай ауылдық округі | 2033 | ▲2292 | 112,7 | 1015 | ▲1374 | 135,4 | 1018 | ▼918 | 90,2 |
| Қызылегіс ауылдық округі | 809 | ▼514 | 63,5 | 399 | ▼269 | 67,4 | 410 | ▼245 | 59,8 |
| Қызылсая ауылдық округі | 833 | ▼496 | 59,5 | 423 | ▼251 | 59,3 | 410 | ▼245 | 59,8 |
| Мәлік Ғабдуллин ауылдық округі | 1213 | ▼1157 | 95,4 | 606 | ▼575 | 94,9 | 607 | ▼582 | 95,9 |
| Ортақ ауылдық округі | 919 | ▼772 | 84 | 471 | ▼411 | 87,3 | 448 | ▼361 | 80,6 |
| Приречен ауылдық округі | 1063 | ▼973 | 91,5 | 530 | ▼483 | 91,1 | 533 | ▼490 | 91,9 |
| Садовый ауылдық округі | 1401 | ▲1517 | 108,3 | 705 | ▲748 | 106,1 | 696 | ▲769 | 110,5 |
| Сарыөзек ауылдық округі | 895 | ▼643 | 71,8 | 461 | ▼338 | 73,3 | 434 | ▼305 | 70,3 |
| Сейфуллин ауылдық округі | 1473 | ▼1113 | 75,6 | 747 | ▼591 | 79,1 | 726 | ▼522 | 71,9 |
| Симферополь ауылдық округі | 1438 | ▼1182 | 82,2 | 727 | ▼624 | 85,8 | 711 | ▼558 | 78,5 |
| Троицк ауылдық округі | 1402 | ▼1005 | 71,7 | 716 | ▼507 | 70,8 | 686 | ▼498 | 72,6 |
| Шағалалы ауылдық округi | 3199 | ▼2933 | 91,7 | 1565 | ▼1477 | 94,4 | 1634 | ▼1456 | 89,1 |
| ЖАЛПЫ САНЫ | 40591 | ▼35625 | 87,8 | 20103 | ▼18182 | 90,4 | 20488 | ▼17443 | 85,1 |
Сыртқы сілтеме
Зеренді ауданы(қолжетпейтін сілтеме)