Дауыл билеушісі

Дауыл билеушісі
ағылш. The Hurt Locker
Фильм постері
Жанры	әскери фильм триллер драма
Режиссёрі	Кэтрин Бигелоу
Продюсері	Кэтрин Бигелоу Марк Боал Николас Шартье Грег Шапиро
Сценарийдің авторы	Марк Боал
Басты рөлдерде	Джереми Реннер Энтони Маки Брайан Герати Эванджелин Лилли Рэйф Файнс Дэвид Морс Гай Пирс
Операторы	Бэрри Акройд
Сазгері	Марко Белтрами Бак Сандерс
Қоюшы суретші	Карл Юлиуссон
Кинокомпания	Voltage Pictures Grosvenor Park Productions First Light Kingsgate Films
Дистрибьютор	Summit Entertainment
Ұзақтығы	130 мин.
Бюджеті	15 млн $
Кассалық түсімі	49,9 млн $
Мемлекет	АҚШ
Тілі	ағылшын
Шыққан жылы	2008
IMDb	ID 0887912
http://www.thehurtlocker-movie.com Ортаққордағы Дауыл билеушісі

«Дауыл билеушісі» (ағылш. The Hurt Locker) — 2008 жылы режиссер Кэтрин Бигелоу түсірген америкалық әскери фильм. Туынды Ирактағы америкалық саперлердің күнделікті тыныс-тіршілігін баяндайды. Басты рөлдерді Джереми Реннер, Энтони Маки және Брайан Герати сомдады. Фильмнің сценарийін жазған Марк Боал 2004 жылы журналистер тобымен бірге Иракта екі апта болып, АҚШ армиясының жарылғыш заттарды залалсыздандыру мамандары мен саперлерінің жұмысын өз көзімен көрген.

Америкалық саперлердің сленгінде «Hurt Locker» термині минаға жарылып қаза тапқан мамандар түсетін мифологиялық «азап жәшігін» білдіреді (бұл теңізшілер арасындағы «Дэви Джонс сандығына» ұқсас ұғым). Сондай-ақ, америкалық әскерилер бұл фразаны кез келген қауіпті немесе қиын жағдайды сипаттау үшін қолданады. Фильмнің ортасына қарай бұл тіркес тағы бір метафоралық мәнге ие болады: сержант Джеймс өзіне ауыр тиетін жеке заттарын — қолдан жасалған жарылғыш құрылғы бөлшектерінен бастап, неке сақинасына дейін — пластиктен жасалған «азап жәшігіне» жинайды.

«Дауыл билеушісі» фильмінің тұсаукесері 2008 жылы Венеция халықаралық кинофестивалінде өтіп, 2009 жылдың 26 маусымында Summit Entertainment компаниясымен АҚШ-та прокатқа шықты. Туынды киносыншылар тарапынан жоғары бағаланып, әсіресе актерлік шеберлік пен операторлық жұмыс ерекше аталды. Фильм «Оскар» сыйлығының тоғыз номинациясына ұсынылып, оның алтауын жеңіп алды, соның ішінде «Үздік режиссер» және «Үздік түпнұсқалық сценарий» номинациялары бар. Сондай-ақ, бұл туынды кино тарихында әйел адам режиссерлік еткен және «Үздік фильм» санатында жеңіске жеткен алғашқы фильм болды. Әлемдік кассада 50 миллион доллар табыс тапты.

«Дауыл билеушісі» 2000-шы жылдардағы және XXI ғасырдағы ең ықпалды әскери фильмдердің бірі болып саналады. 2020 жылы Конгресс кітапханасы бұл туындыны «мәдени, тарихи немесе эстетикалық құндылығы бар» деп танып, АҚШ фильмдерінің ұлттық тізіліміне енгізілді.

Көпшіліктің жоғары бағасына қарамастан, Ирак соғысының ардагерлері фильмді «шындыққа жанаспайтын» және «қисынсыз» деп сынаған болатын.

2004 жыл, Ирак соғысы. АҚШ армиясының жарылғыш заттарды залалсыздандыру тобының жетекшісі штаб-сержант Мэтт Томпсон қашықтан басқарылатын жарылғыш құрылғыны жою кезінде қаза табады. Оның орнына тәжірибелі, бірақ тым батыл әрі өз бетінше әрекет ететін сержант Уильям Джеймс келеді.

Джеймс өзінің қол астындағы сержант Сэнборн мен маман Элдридждің сақтық ережелерін елемей, қауіпті тапсырмаларды орындау кезінде шектен тыс тәуекелге барады. Бұл топ мүшелері арасында келіспеушілік тудырады: Сэнборн оның әрекеттерін жауапсыздық деп санаса, Элдридж өлімнен қатты қорқады.

Джеймс бос уақытында «Бэкхем» есімді жергілікті ирактық баламен дос болады. Кейінірек ол жарылғыш зат қойылған мәйіттің ішінен Бэкхемге ұқсайтын баланы көріп, қатты күйзеледі. Бұл оқиға оның эмоциясына әсер етіп, ол өз бетімен кек алу әрекеттеріне көшеді.

Кезекті тапсырма кезінде олар жанкешті лаңкестің денесіне құлыпталған бомбаны залалсыздандыруға тырысады, бірақ уақыт тығыз болғандықтан оны құтқара алмайды. Бұл оқиғалар сарбаздардың психологиялық жағдайын шиеленістіре түседі.

Қызмет мерзімі аяқталып, Джеймс үйіне, әйелі мен баласына оралады. Алайда, қарапайым азаматтық өмір оған тым жалықтырғыш әрі мағынасыз болып көрінеді. Фильмнің соңында Джеймстің соғысқа деген тәуелділігі жеңіп, ол тағы да бір жылдық мерзімге Иракқа, ең қауіпті аймаққа аттанады. Фильмнің басында айтылған «Соғыс — бұл есірткі» деген сөз осы сәтте өз дәлелін табады.

«Дауыл билеушісі» фильмінің режиссері Кэтрин Бигелоу «Үздік фильм» және «Үздік режиссер» номинациялары бойынша «Оскар» сыйлығы үшін таласта «Аватар» фильмін ұсынған бұрынғы күйеуі Джеймс Кэмеронмен бәсекеге түсті. Нәтижесінде, қос номинацияда да «Дауыл билеушісі» жеңіске жетті.