Генри Голдман

Генри Голдман (21 қыркүйек 1857 – 4 сәуір 1937) — америкалық мұрагер, банкир, меценат және өнер туындыларын жинаушы. Голдман-Сакс әулетінің мүшесі болған ол XX ғасырдың басында Goldman Sachs қаржы конгломератының қалыптасуында маңызды рөл атқарды.

Генри Голдман 1857 жылғы 21 қыркүйекте Пенсильвания штатындағы Филадельфия қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Маркус Голдман Германияда туған банкир болған.

Голдман Гарвард университетінде оқыды, алайда көру қабілетінің нашарлығына байланысты оқуын аяқтай алмады. Дегенмен кейбір зерттеушілер «көру қабілетінің нашарлығы» туралы әңгімені отбасылық аңыз деп санайды. Олардың пікірінше, екінші буын неміс иммигранты әрі еврей болған Голдман Гарвардта өзін жайлы сезінбеген.

Голдман еңбек жолын 1884 жылы Goldman Sachs компаниясында бастады.

Ол Sears және Woolworth сияқты бөлшек сауда компанияларының активтері жеткіліксіз болғанына қарамастан, олардың бағалы қағаздарын қор нарығына шығаруға көмектесті. 1911 жылы фирма Studebaker компаниясын қайта қаржыландыру және корпорация ретінде қайта ұйымдастыру ісінде Lehman Brothers компаниясымен бірлесіп жұмыс істеген кезде, Генри автокөлік өндірушінің атқарушы комитетінде үлкен жауапкершілікпен қызмет атқарды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Голдман өзінің қайын ағасы әрі негізгі серіктесі Самуэль Сакспен және банктің қалған басшылығымен келіспеушілікке түсті. 1915 жылы Еуропадағы шиеленіс күшейген кезде ол Германияны ашық қолдап, J.P. Morgan ұйымдастырған 150 миллион АҚШ долларлық ағылшын-француз облигациялар шығарылымына Goldman Sachs компаниясының қатысуына қарсы болды. Ал Голдманның өзге серіктестері Одақтастарды қолдады. 1917 жылы АҚШ соғысқа кіргеннен кейін, көзқарастардағы бұл бітіспес айырмашылықтың жағымсыз салдарын мойындап, Голдман Goldman Sachs компаниясындағы серіктестік мәртебесінен бас тартты.

Голдман 1917 жылы Goldman Sachs компаниясынан зейнетке шықты.

Сонымен қатар ол Lawyers Title and Trust Company, Columbia Trust Company, Commercial Investment Trust Corporation және Берлинде орналасқан Shrebreuger Technishe Hochschule ұйымдарының директорлар кеңестерінің мүшесі болды.

Голдман 1933 жылға дейін Германияның берік жақтаушысы болып қала берді. Алайда сол жылы Берлинге жасаған жыл сайынғы сапарларының бірінде ол елде кең таралған әрі мемлекеттік деңгейде орныққан антисемитизмнің барған сайын қатыгез сипат алып бара жатқанын өз көзімен көрді. Осыдан кейін Голдман Германияға қайта оралмады. 1937 жылы қайтыс болғанға дейін Голдман нацистік қудалаудан қашқан неміс еврей зиялылары мен босқын балалардың АҚШ-қа қоныс аударуына көмектесумен айналысты.

Голдман кванттық физикадағы Штерн-Герлах тәжірибесін қаржыландыруға көмектесті, сондай-ақ Альберт Эйнштейн үшін яхта сатып алып берді (кейін ол нацистер тарапынан тәркіленді). Бұдан бөлек, ол Иегуди Менухин үшін Страдивари скрипкасын сатып алған.

Голдман Нью-Йорктегі тағы алты тұлғамен бірге өзінің альма-матері Гарвард университетінде неміс өнері мен мәдениеті бойынша 150 000 АҚШ долларлық профессорлық кафедраны қаржыландырды.

Голдман ірі өнер коллекционерлерінің бірі болды. Оның коллекциясы негізінен Қайта өрлеу дәуіріндегі италиялық, голландиялық және фламандиялық суретшілердің туындыларына бағытталды. Мысалы, 1916 жылы ол Франс Халстың «Отырған ер адамның портреті» картинасын 175 000 АҚШ долларына сатып алды.

Голдман Бабетт Кауфман Голдбергке үйленді. Ерлі-зайыптылар Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданындағы Бесінші авенюдегі 998-үйде тұрды. Олардың Роберт Голдман мен Генри Голдман кіші атты екі ұлы және Флоренс Фогель атты бір қызы болды.

Голдман 1937 жылғы 4 сәуірде Нью-Йорк қаласында қайтыс болды. Ол 79 жаста еді. Ол Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданындағы Сейлем-Филдс зиратында жерленді.